اعمال احیای شب نیمه شعبان و اهمیت آن

احیای شب نیمه شعبان

شب نیمه شعبان یکی از بافضیلت‌ترین شب‌های سال است که فضیلت آن را برابر با شب قدر دانسته‌اند. همان‌طور که احیای شب قدر مستحب است، احیای شب نیمه شعبان نیز از ارزش بالایی برخوردار است و در روایات ما شیعیان به شب زنده داری در این شب بسیار توصیه شده است. علاوه بر شب زنده داری در این شب مبارک، اعمال شب نیمه شعبان نیز سفارش شده است که با انجام آن‌ها می‌توان به تقرب الهی رسید. در این مطلب به احیای شب نیمه شعبان و اعمال خاص این شب می‌پردازیم.

 

احیای شب نیمه شعبان در روایات و احادیث معصومین

در کتاب بحارالانوار درباره فضیلت شب نیمه شعبان از زبان پیامبر اکرم (ص) این‌ چنین روایت شده است: من شب نیمه شعبان خوابیده بودم که جبرائیل به نزدم آمد و گفت: ای محمد! آیا در این شب می‌خوابی؟ پاسخ دادم: ای جبرائیل! مگر این شب چه شبی است؟

جبرائیل فرمود: این شب، شب نیمه شعبان است. ای محمد برخیز! پس مرا از بستر خواب بلند کرد و سپس مرا به بقیع برد و گفت: سرت را بلند کن و به آسمان نگاه کن. شب نیمه شعبان شبی است که درهای آسمان در آن باز می‌شود: درهای رحمت، در «رضوان»، در «مغفرت»، در «فضل»، در «توبه»، در «نعمت»، در «جود» و در «احسان»؛ و خداوند به عدد موها و پشم‌های گاو و گوسفند مردم را از آتش جهنم آزاد می‌کند، زمان مرگ را در آن ثبت کرده و به مدت یک سال روزی ها را تقسیم می‌کند؛ و هرچه را که در تمام سال اتفاق می‌افتد، فرو می‌فرستد. محمد! کسی که این شب را با گفتن «الله اکبر»، «سبحان الله» و «لا اله الا الله» و دعا و نماز و قرآن خواندن و انجام اعمال مستحب و استغفار کردن زنده نگه دارد، بهشت منزل او خواهد بود و گناهان گذشته و آینده‌اش بخشیده می‌شود.

در حالی نزدت آمدم که تمام فرشته‌ها در آسمان پاهایشان را جفت کرده‌اند. عده‌ای تسبیح می‌کنند، عده‌ای در رکوع، عده‌ای در سجود و گروهی ذکر می‌گویند. شبی است که کسی دعا نمی‌کند مگر این که مستجاب می‌شود، کسی چیزی نمی‌خواهد مگر این که به او داده می‌شود، کسی درخواست مغفرت و بخشش نمی‌کند، مگر این که بخشیده می‌شود، کسی توبه نمی‌کند مگر این که توبه‌اش پذیرفته می‌شود. کسی که از خیر این شب محروم شود، از خیر بزرگی محروم شده است.

احیای شب نیمه شعبان

از رسول خدا (ص) در روایت دیگر نقل شده است: هر فردی شب عید و شب نیمه‏ شعبان‏ را به احیا بگذراند، دل او نمی‌میرد آن روزى که همه دل‌ها می‌میرند.

رسول خدا (ص) فرمودند: شب نیمه شعبان شبی است که خداوند آن را از میان زمان‌ها برگزیده است. او از میان سرزمین‏‌ها برگزیده‌هایى دارد و از میان شب‏‌ها برگزیده‌‏هایى و از میان روزها برگزیده‌ایى دارد و از میان ماه‌‏ها برگزیده‏‌هایى دارد.

در روایتی از امام علی درباره خواندن دعای کمیل در شب نیمه شعبان و احیای این شب، آمده است: قسم به کسی که جان علی در دست اوست، همه امور نیک و بدی که بر بندگان جاری می‌شود، از شب نیمه شعبان تا پایان سال، در این شب تقسیم می‌شود. هیچ بنده‌ای نیست که این شب را احیاء دارد و در آن دعای خضر بخواند، مگر آن که دعای او اجابت شود.

امیرالمؤمنین (ع) می‌فرمود: در شگفتم از کسی که چهار شب از سال را به بی‌تفاوتی می‌گذراند. آن چهار شب عبارتند از: شب عید فطر، شب عید قربان، شب نیمه شعبان و اولین شب از ماه رجب.

احیای شب نیمه شعبان

زید پسر امام سجاد (ع) چنین نقل می‌کند: ‏امام زین العابدین (ع) در شب نیمه شعبان، تمامی ما را جمع مى‏‌کرد. آن گاه، شب را به سه بخش تقسیم می‌کرد. در یک بخش، با ما نماز می‌خواند، آن گاه، دعا می‌کرد و ما «آمین» می‌گفتیم. سپس از خدا آمرزش می‌طلبید و ما هم آمرزش می‌طلبیدیم و بهشت را از او درخواست می‌کردیم تا آن گاه که سپیده صبح می‌دمید.

امام باقر علیه السلام فرمودند: شب نیمه‌ شعبان بعد از شب قدر، برترین شب‌هاست. خداوند در آن شب فضل خود را به بندگان عطا می‌فرماید و ایشان را به کرم خویش می‌آمرزد. پس در تقرب جستن به سوی خدای تعالی کوشش کنید زیرا خداوند به ذات مقدسش قسم یاد فرموده است که هیچ سائلی را در آن شب از درگاه خود دست خالی برنگرداند، مادامی که خواسته‌ او معصیت نباشد و خداوند آن شب را به ما اختصاص داده است. پس در دعا و ثنا بر خدای تعالی در آن شب کوشش کنید.

امام رضا (ع) می‌فرماید: امیرمۆمنان (ع) سه شب را نمی‌خوابید. شب بیست و سوم ماه رمضان، شب عید فطر و شب نیمه شعبان. در این سه شب، روزى‌‏ها و اجل‏‌ها و آنچه در طول سال خواهد شد، تقسیم می‌شوند.

 

اعمال احیای شب نیمه شعبان چیست؟

۱. غسل شب نیمه شعبان

غسل نیمه شعبان در روایات و احادیث ما شیعیان بسیار توصیه شده است. یکی از کتاب‌هایی که در آن به غسل نیمه شعبان اشاره شده است، کتاب مفاتیح الجنان است. در این کتاب مشهور غسل نیمه شعبان باعث تخفیف گناهان دانسته شده است. برای اطلاع دقیق از نحوه غسل کردن در نیمه شعبان به مفاتیح الجنان مراجعه کنید.

۲. خواندن دعای شب نیمه شعبان

این دعا در هنگام احیای شب نیمه شعبان بسیار توصیه شده است. دعای شب نیمه شعبان در سحرها در پى نماز شفع خوانده می‌شود. شیخ طوسى و کفعمى نقل کرده‌اند که در شب نیمه شعبان این دعا خوانده شود. متن این دعا به شرح زیر است:

إِلَهِی تَعَرَّضَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیلِ الْمُتَعَرِّضُونَ وَ قَصَدَکَ الْقَاصِدُونَ وَ أَمَّلَ فَضْلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ الطَّالِبُونَ

وَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیلِ نَفَحَاتٌ وَ جَوَائِزُ وَ عَطَایا وَ مَوَاهِبُ تَمُنُّ بِهَا عَلَى مَنْ تَشَاءُ مِنْ عِبَادِکَ

وَ تَمْنَعُهَا مَنْ لَمْ تَسْبِقْ لَهُ الْعِنَایهُ مِنْکَ وَ هَا أَنَا ذَا عُبَیدُکَ الْفَقِیرُ إِلَیکَ الْمُؤَمِّلُ فَضْلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ

فَإِنْ کُنْتَ یا مَوْلای تَفَضَّلْتَ فِی هَذِهِ اللَّیلَهِ عَلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ وَ عُدْتَ عَلَیهِ بِعَائِدَهٍ مِنْ عَطْفِکَ

فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الطَّیبِینَ الطَّاهِرِینَ الْخَیرِینَ الْفَاضِلِینَ وَ جُدْ عَلَی بِطَوْلِکَ وَ مَعْرُوفِکَ یا رَبَّ الْعَالَمِینَ

وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیینَ وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً إِنَّ اللَّهَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ

اللَّهُمَّ إِنِّی أَدْعُوکَ کَمَا أَمَرْتَ فَاسْتَجِبْ لِی کَمَا وَعَدْتَ إِنَّکَ لا تُخْلِفُ الْمِیعَادَ.

۳. فرستادن صلوات شعبانیه

از امام سجاد (ع) صلواتی نقل شده است که در هر روز ماه مبارک شعبان، به خصوص در شب نیمه شعبان باید خواند. باید اشاره کرد که در روایت آمده یک صلوات در ماه شعبان برابر است با ده صلوات در غیر ماه شعبان.

۴. خواندن دعای امام زمان (عج)

متن این دعا که به منزله زیارت امام زمان (عج) است، به شرح زیر است:

اللَّهُمَّ بِحَقِّ لَیلَتِنَا [هَذِهِ] وَ مَوْلُودِهَا وَ حُجَّتِکَ وَ مَوْعُودِهَا الَّتِی قَرَنْتَ إِلَى فَضْلِهَا فَضْلاً

فَتَمَّتْ کَلِمَتُکَ صِدْقاً وَ عَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِکَلِمَاتِکَ وَ لا مُعَقِّبَ لِآیاتِکَ نُورُکَ الْمُتَأَلِّقُ وَ ضِیاؤُکَ الْمُشْرِقُ

وَ الْعَلَمُ النُّورُ فِی طَخْیاءِ الدَّیجُورِ الْغَائِبُ الْمَسْتُورُ جَلَّ مَوْلِدُهُ وَ کَرُمَ مَحْتِدُهُ وَ الْمَلائِکَهُ شُهَّدُهُ

وَ اللَّهُ نَاصِرُهُ وَ مُؤَیدُهُ إِذَا آنَ مِیعَادُهُ وَ الْمَلائِکَهُ [فَالْمَلائِکَهُ] أَمْدَادُهُ سَیفُ اللَّهِ الَّذِی لا ینْبُو

وَ نُورُهُ الَّذِی لا یخْبُو وَ ذُو الْحِلْمِ الَّذِی لا یصْبُو مَدَارُ الدَّهْرِ وَ نَوَامِیسُ الْعَصْرِ وَ وُلاهُ الْأَمْرِ وَ الْمُنَزَّلُ عَلَیهِمْ مَا یتَنَزَّلُ [ینْزِلُ] فِی لَیلَهِ الْقَدْرِ

وَ أَصْحَابُ الْحَشْرِ وَ النَّشْرِ تَرَاجِمَهُ وَحْیهِ وَ وُلاهُ أَمْرِهِ وَ نَهْیهِ

اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَى خَاتِمِهِمْ وَ قَائِمِهِمْ الْمَسْتُورِ عَنْ عَوَالِمِهِمْ

اللَّهُمَّ وَ أَدْرِکْ بِنَا أَیامَهُ وَ ظُهُورَهُ وَ قِیامَهُ وَ اجْعَلْنَا مِنْ أَنْصَارِهِ وَ اقْرِنْ ثَارَنَا بِثَارِهِ وَ اکْتُبْنَا فِی أَعْوَانِهِ وَ خُلَصَائِهِ

وَ أَحْینَا فِی دَوْلَتِهِ نَاعِمِینَ وَ بِصُحْبَتِهِ غَانِمِینَ وَ بِحَقِّهِ قَائِمِینَ وَ مِنَ السُّوءِ سَالِمِینَ

یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى [وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَی] سَیدِنَا مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیینَ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ عَلَى أَهْلِ بَیتِهِ الصَّادِقِینَ وَ عِتْرَتِهِ النَّاطِقِینَ

وَ الْعَنْ جَمِیعَ الظَّالِمِینَ وَ احْکُمْ بَینَنَا وَ بَینَهُمْ یا أَحْکَمَ الْحَاکِمِینَ

۵. خواندن نماز جعفر طیار

علی بن حسن فضال می‌گوید پدرم گفت که از امام رضا (ع) در مورد نماز شب نیمه شعبان پرسیدم. امام رضا (ع) در جواب من فرمودند: این شب عمل واجبی ندارد، ولی در صورتی که مایل بودی عمل مستحبی انجام بدهی، نماز جعفر طیار را بخوان و در آن بسیار ذکر خدا بگو و استغفار کن و دعا کن. چون پدرم مرتب می‌فرمودند که دعا در این شب مستجاب است.

۶. خواندن نماز نیمه شعبان

خواندن نماز شب نیمه شعبان در احیای شب نیمه شعبان بسیار توصیه شده است. کیفیت ادای این نماز مستحب در روایات مختلف با یکدیگر متفاوت است. برای اطلاع از انجام این نماز به مفاتیح الجنان مراجعه کنید.

۷. خواندن دعای کمیل

این دعا یکی از معروف‌ترین دعاهای شیعیان است که در روایات آمده است خود حضرت علی (ع) این دعا را به یار باوفای خود کمیل آموزش دادند. خواندن این دعا در احیای شب نیمه شعبان بسیار توصیه شده است.

۸. ذکر تسبیحات اربعه

در روایات ما به گفتن این ذکر در شب نیمه شعبان توصیه شده است. در احیای شب نیمه شعبان صد بار ذکر (سبحان الله و الحمدللله و لا اله الا الله و الله اکبر) را تکرار کنید.

 

سخن آخر

گذشته از اهمیت اعمال ماه شعبان، باید گفت که حدیث درباره نیمه شعبان بسیار زیاد است؛ به طوری که شیعیان را به احیای شب نیمه شعبان و انجام دادن اعمال مختص این روز، بسیار توصیه کرده‌اند.

امیدواریم از این مطلب نهایت استفاده را برده باشید؛ شما همچنین می‌توانید با مراجعه به مطلب «پیام تبریک نیمه شعبان» برای دوستان خود متن تبریکی زیبا به مناسبت برای این عید بزرگ ارسال کنید.

نظری ثبت نشده است

Leave a reply

انگیزه
Register New Account
عضویت در سایت
Reset Password
Compare items
  • Total (0)
Compare