انگیزه های جذاب زندگی

غسل نیمه شعبان؛ زمان، نحوه انجام، نیت و احکام آن

نیمه شعبان یکی از اعیاد بزرگ شیعیان است که از فضیلت بی شماری برخوردار بوده و حدیث های زیادی درباره نیمه شعبان نقل شده است. اعمالی در این عید بزرگ توصیه شده است که یکی از آنها غسل نیمه شعبان است. در این مطلب از سایت انگیزه نحوه انجام غسل نیمه شعبان را به شما آموزش داده و احکام آن را بیان خواهیم داد.

 

نحوه غسل نیمه شعبان

غسل نیمه شعبان از دسته غسل‌های مستحبی است که جزء اعمال شب نیمه شعبان محسوب می‌شود. غسل مستحب زمانی، غسلی است که انجام آن در زمان خاصی مستحب است. به انجام این غسل در روایات و احادیث ما شیعیان بسیار توصیه شده است. یکی از کتاب‌هایی که در آن به این غسل اشاره شده است، کتاب مفاتیح الجنان است. در مفاتیح الجنان نوشته شده که غسل نیمه شعبان باعث تخفیف گناهان می‌شود.

غسل نیمه شعبان در عمل و نحوه انجام دادن تفاوتی با غسل‌های دیگر مانند غسل جنابت یا غسل مسح میت ندارد و به همان شکل انجام می‌شود. اما مانند غسل‌های مستحبی دیگر، در نیت کردن و برخی احکام مربوط به غسل‌ها متفاوت است. در ادامه به بررسی نیت غسل‌های مستحبی مانند غسل نیمه شعبان، طریقه غسل کردن و برخی از احکام آن می‌پردازیم.

 

روش‌های غسل کردن

با در نظر گرفتن میزان و منبع آبی که در اختیار است و بدون توجه به واجب بودن یا مستحب بودن غسل، می‌توان به دو صورت ترتیبی یا ارتماسی غسل را انجام داد. در زیر به بررسی این دو روش پرداخته خواهد شد.

۱. غسل ارتماسی

در صورتی که منبع آبی که برای غسل کردن در اختیار دارید، شکل و ابعادی مانند استخر یا حوض دارد، می‌توانید با روش ارتماسی غسل واجب یا مستحب خود را انجام دهید. در غسل ارتماسی باید کل بدن در یک لحظه در آب قرار بگیرد. از این رو تنها کاری که می‌بایست در این غسل انجام دهید این است که نیت غسل کرده و در آب فرو بروید. در این مرحله غسل انجام شده است. برای دانستن احکام غسل ارتماسی می‌توانید به رساله مرجع تقلید خود رجوع کنید.

۲. غسل ترتیبی

در صورتی که منبع آبی که شما در اختیار دارید، دوش یا ظرف آب کوچک است، لازم است غسل واجب یا غسل مستحبی خود را به روش ترتیبی انجام دهید. غسل کردن به روش ترتیبی به این صورت است:

  • گام اول: قبل از انجام غسل باید نیت کنید که چه غسلی را قصد دارید، انجام دهید.
  • گام دوم: در این مرحله باید سر و گردن خود را با آب بشویید.
  • گام سوم: نیمه سمت راست بدن خود را از گردن تا کف پا و همچنین دست راستتان را با آب بشویید.
  • گام چهارم: نیمه سمت چپ بدن خود را از گردن تا کف پا و همچنین دست چپتان را با آب بشویید.

 

نیت کردن برای غسل نیمه شعبان

همانطور که اشاره شد غسل های واجب و مستحبی در نحوه نیت کردن با یکدیگر تفاوت دارند؛ یعنی هر کدام به قصد خاصی انجام می‌شود، مثلا غسل نیمه شعبان یا غسل جنابت. دقت داشته باشید که لازم نیست شخص در وقت غسل، نیت کند که غسل واجب یا مستحب مى‏‌کنم و اگر فقط به قصد قربت، یعنى براى انجام فرمان خداوند عالم غسل کند کافى است؛ بنابراین در هیچ غسلی لازم نیست نیت وجوب یا استحباب بکنید، بلکه اگر انجام غسل با نیت قربت باشد کفایت می‌کند.

 

زمان انجام غسل نیمه شعبان

زمان انجام این غسل همان شب و یا روز نیمه شعبان است. باید دقت داشت که این غسل در صورت گذشتن زمان آن یعنی روز و شب نیمه شعبان، قضا ندارد؛ چنان که در فرض بیم از عدم امکان انجام دادن آن در وقت خود، پیش از دخول وقت نیز نمی‌توان آن را به جا آورد.

عکس نوشته امام زمان

غسل نیمه شعبان در کتاب‌های مشهور شیعه

در کتاب بلدالامین درباره غسل نیمه شعبان چنین نوشته شده است:

لَیْلَهَ اَلنِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ یُسْتَحَبُّ فِیهَا اَلْغُسْلُ وَ فِی هَذِهِ اَللَّیْلَهِ وُلِدَ اَلْقَائِمُ (ع)

در شب نیمه شعبان، غسل مستحب است و در این شب امام زمان (عج) متولد شدند.

همچنین در کتاب مفاتیح الجنان درباره این غسل آمده است که شب نیمه شعبان شب بسیار مبارکى است. این شب چند عمل دارد اوّل: غسل کردن که باعث تخفیف گناهان است.

 

تعدادی از احکام غسل های مستحبی

  • غسل‌های زمانی با اعمالی که طهارت را باطل می‌کنند، باطل نمی‌شود.
  • طبق نظر اکثر علما غسل مستحبی نمی‌تواند جایگزین وضو بشود.
  • بعضی از علما معتقدند که خوابیدن باعث باطل شدن غسل مستحبی می‌شود.
  • اگر چند غسل بر کسی مستحب باشد و به نیت همه یک غسل بجا آورد کافی است، مگر در غسل‌هایی که به سبب کاری که مکلف انجام داده بر او مستحب شده، مثل غسل کسی که جایی از بدنش را به بدن میتی که غسل داده شده رسانده باشد، در این‌گونه غسل‌ها اکتفا به یک غسل برای چند سبب مختلف محل اشکال است.

آیا لازم است بعد از غسل نیمه شعبان برای نماز وضو بگیریم؟

  • مراجعی مانند امام خمینى، بهجت، خامنه‏ اى و صافى بر این عقیده اند که هرگاه فردی غسل جنابت کرده، نباید براى نماز وضو بگیرد، اما با غسل‌هاى دیگر (چه واجب یا مستحبّ) نمى‏‌شود نماز خواند و باید وضو هم گرفت.
  • آیت الله فاضل لنکرانی نیز در فتوایی می فرماید کسى که غسل جنابت انجام داده است، نباید براى نماز وضو بگیرد، با غسل‌هاى واجبِ دیگر غیر از غسل استحاضه متوسطه نیز مى‏‌تواند بدون وضو نماز بخواند اگر چه بهتر است وضو هم بگیرد.
  • مراجع تقلیدی نظیر آقایان خویی، تبریزى، سیستانى، نورى، زنجانی و وحید بر این عقیده هستند که اگر فردی غسل جنابت انجام داده است، نباید براى نماز وضو بگیرد، بلکه با غسل هاى دیگرِ واجب غیر از غسل استحاضه متوسطه و با غسل هاى مستحب، نیز مى‏‌تواند بدون وضو نماز بخواند اگر چه احتیاط مستحبّ آن است که وضو هم بگیرد.
  • مراجع بزرگی مانند آیت الله مکارم شیرازی و روحانی بر این عقیده هستند که با هر غسلى مى‏‌توان نماز خواند و وضو واجب نیست، خواه جنابت باشد یا غیر آن، واجب باشد یا مستحبّ، ولى احتیاط مستحبّ آن است که در غیر غسل جنابت وضو بگیرد.
بیشتر بدانید: اعمال ماه شعبان

سخن آخر

در این مطلب شما را به احکام و سوالات رایج پیزامون غسل نیمه شعبان آشنا کردیم. امیدواریم از فضیلت شب نیمه شعبان و غافل نشوید و ما را نیز از دعا بی بهره نگذارید. همچنین لازم است بدانید که بزرگان دینی، ما را به احیای شب نیمه شعبان توصیه کرده‌اند.

مطالب زیر را هم ببینید