انگیزه های جذاب زندگی

فضیلت شب نیمه شعبان چیست و چه اعمالی دارد؟

در روایات و احادیث، شب نیمه شعبان یکی از بافضیلت‌ترین شب‌های سال است که در آن خداوند بزرگ رحمت و مغفرت خود را بیش از ایام دیگر شامل حال بندگانش می‌کند. در روایات، فضیلت شب نیمه شعبان را برابر با فضیلت شب‌های قدر دانسته‌اند و مردم را به احیای شب نیمه شعبان تشویق می‌کنند. در ادامه این مطلب بیشتر به بررسی فضیلت و برکت این شب خواهیم پرداخت.

 

برابری فضیلت شب نیمه شعبان با شب قدر

از جمله برکات شب نیمه شعبان، ولادت با سعادت امام زمان (عج) است که در سحر چنین شبى در سال ۲۵۵ هجرى قمرى در سامراى واقع شد. با ولادت امام زمان بهترین برکات نصیب مردم می‌شود، به این دلیل که این امام خیرُ أهلِ الأرض است.

این شب مبارک که میلاد با سعادت آن حضرت است، احتمال دارد شب قدر نیز باشد. همان طور که در روایات ما به انجام شماری از اعمال شب‌های قدر در این شب نیز سفارش شده است. به عبارتی شب نیمه شعبان، شب با برکتی است که از نظر فضیلت شباهت بسیاری به شب‌های قدر دارد.

همان گونه که در خاص بودن شب‌های قدر فرموده‌اند: فَإِنَّهَا لَیْلَهٌ آلَی اللَّهُ عَلَی نَفْسِهِ أَنْ لَا یَرُدَّ سَائِلًا لَهُ فِیهَا مَا لَمْ یَسْأَلْ مَعْصِیَه.

در فضیلت شب نیمه شعبان نیز پیامبر اکرم، حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرموده است:

یَغْفِرُ اللَّهُ لَیْلَهَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ مِنْ خَلْقِهِ بِقَدْرِ شَعْرِ مِعْزَی بَنِی کَلْبٍ
خداوند در شب نیمه شعبان به اندازه موی گوسفندان قبیله بنی کلب بندگانش را می‌آمرزد. این حدیث، کنایه از فراوانی آمرزیده شدگان در آن شب مبارک است.

امام صادق علیه السّلام نیز در مورد برابری این سنت با شب های مبارک قدر فرمودند:

إِنَّهَا اللَّیْلَهُ الَّتِی جَعَلَهَا اللَّهُ لَنَا أَهْلَ الْبَیْتِ بِإِزَاءِ مَا جَعَلَ لَیْلَهَ الْقَدْرِ لِنَبِیِّنَا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم
همان طور که خداوند به پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شب قدر مرحمت کرد، به ما اهل بیت نیز نیمه شعبان را عطا فرمود.

امام باقر علیه السّلام در پاسخ پرسشی درباره فضیلت شب نیمه شعبان فرمود:

هِیَ أَفْضَلُ لَیْلَهٍ بَعْدَ لَیْلَهِ الْقَدْرِ فِیهَا یَمْنَحُ اللَّهُ تَعَالَی الْعِبَادَ فَضْلَهُ وَ یَغْفِرُ لَهُمْ بِمَنِّهِ فَاجْتَهِدُوا فِی الْقُرْبَهِ إِلَی اللَّهِ (تعالی) فِیهَا، فَإِنَّهَا لَیْلَهٌ آلَی اللَّهُ عَلَی نَفْسِهِ أَنْ لَا یَرُدَّ سَائِلًا لَهُ فِیهَا مَا لَمْ یَسْأَلْ مَعْصِیَه وَ… فَاجْتَهِدُوا فِی الدُّعَاءِ وَ الثَّنَاءِ عَلَی اللَّهِ (عزّ و جلّ)
با فضیلت‌ترین شب پس از شب‌های قدر، شب نیمه شعبان است که خدا در این شب فضل خود را بر بندگانش ارزانی می‌دارد و با کرم خود آنان را می‌بخشد، پس برای نزدیکی به خدای سبحان در این شب بکوشید، به این دلیل که خداوند سوگند خورده است که هیچ سائلی را تا زمانی که امر ناپسند و گناهی نخواسته است، محروم نگرداند.

روایتی از پیامبر (ص) در باب فضیلت شب نیمه شعبان

در کتاب بحار الانوار درباره فضیلت شب نیمه شعبان از زبان پیامبر اکرم (ص) این‌ چنین روایت شده است:

من شب نیمه شعبان خوابیده بودم که جبرائیل به نزدم آمد و گفت: ای محمد! آیا در این شب می‌خوابی؟

پاسخ دادم: ای جبرائیل! مگر این شب چه شبی است؟

جبرائیل فرمود: این شب، شب نیمه شعبان است. ای محمد برخیز! پس مرا از بستر خواب بلند کرد و سپس مرا به بقیع برد و گفت: سرت را بلند کن و به آسمان نگاه کن. شب نیمه شعبان شبی است که درهای آسمان در آن باز می‌شود: درهای رحمت، در «رضوان»، در «مغفرت»، در «فضل»، در «توبه»، در «نعمت»، در «جود» و در «احسان»؛ و خداوند به عدد موها و پشمهای گاو و گوسفند مردم را از آتش جهنم آزاد می‌کند، زمان مرگ را در آن ثبت کرده و به مدت یک سال روزی‌ها را تقسیم می‌کند؛ و هرچه را که در تمام سال اتفاق می‌افتد، فرو می‌فرستد. محمد! کسی که این شب را با گفتن «الله اکبر»، «سبحان الله» و «لا اله الا الله» و دعا و نماز و قرآن خواندن و انجام اعمال مستحب و استغفار کردن زنده نگه دارد بهشت منزل او خواهد بود و گناهان گذشته و آینده‌اش بخشیده می‌شود.

در حالی نزدت آمدم که تمام فرشته‌ها در آسمان پاهایشان را جفت کرده‌اند. عده‌ای تسبیح می‌کنند، عده‌ای در رکوع، عده‌ای در سجود و گروهی ذکر می‌گویند. شبی است که کسی دعا نمی‌کند مگر این که مستجاب می‌شود، کسی چیزی نمی‌خواهد مگر این که به او داده می‌شود، کسی درخواست مغفرت و بخشش نمی‌کند، مگر این که بخشیده می‌شود، کسی توبه نمی‌کند مگر این که توبه‌اش پذیرفته می‌شود. کسی که از خیر این شب محروم شود، از خیر بزرگی محروم شده است.

عکس نوشته ولادت امام زمان

ملاقات با پیامبران در شب نیمه شعبان

امام جعفر صادق (ع) فرمودند: هر کس دوست دارد پیامبران الهی را از نزدیک ملاقات کند، پس بر او لازم است تا در نیمه شعبان قبر حسین بن علی (ع) را زیارت کند؛ چرا که در چنین روزی ارواح پیامبران (ع) از خداوند متعال اجازه می‌گیرند تا به زیارت حسین (ع) مشرف شوند که خداوند متعال هم به آنها اجازه می‌دهد.

 

ارزش زیارت قبر امام حسین (ع) در شب نیمه شعبان

در روایات ما شیعیان احادیث زیادی برای تاکید به زیارت قبر امام حسین (ع) وجود دارد. از جمله اینکه امام صادق در سه حدیث موثق می‌فرمایند:

اگر کسی در یکی از این سه شب، قبر حسین‌بن علی (ع) را زیارت کند خداوند متعال گناهان گذشته و آینده او را می‌آمرزد. راوی عرض می‌کند: فدایتان شوم این سه شب، کدام شبها هستند؟ امام (ع) فرمودند: شب عید فطر، شب عید قربان و شب نیمه شعبان.
وقتی نیمه شعبان می‌شود هاتفی از افق اعلی ندا می‌دهد که ای زائران قبر حسین، شما در حالی به شهر و دیار خود برمی‌گردید که مورد بخشش الهی قرار گرفته اید و ثواب و اجر این زیارت شما را خداوند متعال و پیامبرش به‌عهده گرفتند.
اگر کسی در یک سال حسین‌ بن علی (ع) را در شب نیمه شعبان و شب عید فطر و شب عرفه زیارت کند خداوند متعال برای او هزار حج و هزار عمره مقبول ثبت می کند و نیز هزار نیاز دنیایی و آخرتی او نیز برآورده خواهد شد.

عکس نوشته ولادت امام زمان

ارتباط ولادت امام زمان با اهمیت شب نیمه شعبان

امام معصوم عدل و همتای قرآن کریم است و بر طبق حدیث ثقلین به هیچ عنوان این دو از یکدیگر جدا نمی‌شوند. قرآن تجلّی کتاب تدوینی خدا و امام معصوم تجلّی کتاب تکوینی اوست. همان طور که با نزول قرآن در زمانی معیّن، آن زمان خاص شب قدر نامیده شده و فضیلت پیدا کرده است، با تجلّی امام معصوم در زمان معیّن، آن زمان مشخص ارزش پیدا می‌کند و شب قدر می‌شود.

بر اساس این سخن، ولادت امام معصومی که همان قرآن ناطق است، حقیقت او و نبوّت یا امامت او مستلزم شب قدر شدن خواهد بود و به همین دلیل آنچه درباره حضرت فاطمه زهرا علیها السّلام و نیز درباره ولادت حضرت مهدی عجل اللّه تعالی فرجه مبنی بر تطابق حقیقت آن ذوات مبارک با لیله القدر یا معرفی میلاد آنان به عنوان شب قدر مطرح می‌شود، برای تمثیل است نه تعیین.

از آنجا که حضرت مهدی (عج) عصاره فضائل اهل بیت علیهم السّلام و تمام انسان‌های کامل است، زمان تجلّی او از مخزن غیب الهی در نشئه ملک در میان دیگر ایام مبارک و زمان ولادت‌های حجج الهی علیهم السّلام برجستگی خاص و ویژه‌ای یافته است که در واقع هم رده با شب‌های قدر و شبی از شب‌های محتمل قدر به شمار می‌آید و این عامل باعث فضیلت شب نیمه شعبان است.

گویا در عصر ما که زمان ولایت آن آخرین ولیّ معصوم است، مقدرات عالم در مراتبی رقم می‌خورد که از شب میلاد آن حضرت در نیمه شعبان آغاز گردیده و در شب‌های ماه مبارک رمضان یکی پس از دیگری تثبیت می‌شود.

 

عرضه اعمال سالانه در نیمه شعبان

امام صادق (ع) از پدرش امام باقر (ع) چنین نقل کرده است: من دوست دارم هر عمل صالحی را که انجام می‌دهم آن‌قدر در آن مداومت داشته باشم تا روحم به آن عادت کند. از این رو اگر به دلایلی عمل مستحبی را انجام ندادم در اولین فرصت آن را به‌جا می آورم تا نفسم به آن عادت کند. برترین عمل نزد خداوند متعال عملی است که بر آن مداومت شود.

سپس ایشان فرمودند: تمام اعمال [یک هفته] در هر پنج‌شنبه و [تمام اعمال یک ماه] در اول ماه [بعد] و اعمال یک سال در نیمه شعبان [به خدمت ولی عصر آن زمان] عرضه می‌شود. پس اگر می‌خواهی عملی را به نفست عادت دهی آن را یک سال ادامه بده.

امیرالمؤمنین (ع) فرمود: در شگفتم از کسی که چهار شب از سال را به بی‌تفاوتی می‌گذراند. آن چهار شب عبارتند از: شب عید فطر، شب عید قربان، شب نیمه شعبان و اولین شب از ماه رجب.

کلام آخر

اعمال ماه شعبان از طرف بزرگان دینی بسیار توصیه شده‌اند؛ به خصوص اعمال شب نیمه شعبان که امیدواریم با استفاده از این مطلب به آن بپردازید.

شما می‌توانید برای اطلاعات بیشتر به مطلب «حدیث درباره نیمه شعبان» در انگیزه مراجعه کند.

مطالب زیر را هم ببینید