احکام غسل؛ غسل های ترتیبی و ارتماسی چه احکامی دارند؟

احکام غسل

انگیزه – مسلمانان پس از رسیدن به سن بلوغ و واجب شدن فرایض الهی بر آن‌ها، باید احکام غسل را بیاموزند. یک مسلمان باید بداند که چه غسل‌هایی بر او واجب است و هر غسل چه احکامی داشته و چگونه باید آن را انجام دهد. در این مطلب ابتدا انواع غسل را به شما معرفی کرده و سپس احکام مرتبط با هر غسل را بیان خواهیم کرد.

 

انواع غسل

غسل‌ها به دو گروه غسل‌های واجب و غسل‌های مستحب تقسیم بندی می‌شوند.

۱. غسل‌های واجب

غسل های واجب، غسل‌هایی هستند که انجام دادن آنها بعد از اتفاق افتادن علت غسل، واجب است. در اسلام هفت غسل واجب وجود دارد که سه مورد از این غسل‌ها مربوط به خانم‌هاست. غسل‌های واجب مشترک مردان و زنان عبارت‌اند از:

  • غسل میت
  • غسل مس میت
  • غسل نذر و عهد و قسم
  • غسل جنابت

غسل‌های خاص خانم‌ها بر طبق خونی است که در زمان قاعدگی و پریود از بدن آن‌ها بیرون می‌آید. دقت داشته باشید که این غسل ها نیز واجب هستند.

  • غسل حیض
  • غسل استحاضه
  • غسل نفاس

 

۲. غسل‌های مستحب

در اسلام غسل‌های مستحب زیادی وجود دارد که از جمله معروفترین آنها غسل جمعه است. تعدادی از غسل‌های مستحب عبارتند از:

  • غسل جمعه
  • غسل روز عید
  • غسل پاکیزگی
  • غسل حاجت
  • غسل حج عمره
  • غسل اول ماه قمری
  • غسل زیارت
  • غسل نیمه شعبان

احکام غسل

احکام غسل و روش آن

با در نظر گرفتن میزان و منبع آبی که در اختیار است، می‌توان به دو صورت ترتیبی یا ارتماسی غسل را انجام داد. در زیر به بررسی این دو روش پرداخته خواهد شد.

۱. غسل ارتماسی

در صورتی که منبع آبی که برای غسل کردن در اختیار دارید، شکل و ابعادی مانند استخر یا حوض دارد، می‌توانید با روش ارتماسی غسل واجب یا مستحب خود را انجام دهید. در غسل ارتماسی باید کل بدن در یک لحظه در آب قرار بگیرد. از این رو تنها کاری که می‌بایست در این غسل انجام دهید این است که نیت غسل کرده و در آب فرو بروید.

 

احکام غسل ارتماسی

  • غسل ارتماسی با لباس و در صورتی که آب به یک‌باره کل بدن را فرا می‌گیرد، صحیح است و لباس مانعی برای این غسل نیست.
  • نظر مراجع در مورد زمان نیت غسل ارتماسی با یکدیگر تفاوت دارد. از این رو یا به نظر مرجع تقلید خود رجوع کنید و یا اینکه برای کسب اطمینان، پیش از این که وارد آب شوید، نیت غسل کنید.
  • به خاطر داشته باشید که در غسل ارتماسی بدن فرد باید پاک باشد و سپس اقدام به غسل کند.
  • از طرفی دیگر باید به این نکته دقت داشته باشید در زمانی که روزه هستید، در صورتی که غسل ارتماسی انجام دهید، روزه‌ شما باطل خواهد شد، به این دلیل که یکی از مبطلات روزه فرو بردن تمام سر در آب است!
  • قبل از انجام غسل فرد باید چیزی را که مانع از رسیدن آب به بدن است، برطرف کند. در صورتی که قبل از اینکه اطمینان حاصل کند که آن مانع برطرف شده است، غسل کند، غسل او باطل است.

 

۲. غسل ترتیبی

در صورتی که منبع آبی که شما در اختیار دارید، دوش یا ظرف آب کوچک است، لازم است غسل واجب یا غسل مستحبی خود را به روش ترتیبی انجام دهید. غسل کردن به روش ترتیبی به این صورت است:

  • گام اول: قبل از انجام غسل باید نیت کنید که چه غسلی را قصد دارید، انجام دهید.
  • گام دوم: در این مرحله باید سر و گردن خود را با آب بشویید.
  • گام سوم: نیمه سمت راست بدن خود را از گردن تا کف پا و همچنین دست راستتان را با آب بشویید.
  • گام چهارم: نیمه سمت چپ بدن خود را از گردن تا کف پا و همچنین دست چپتان را با آب بشویید.

 

احکام غسل ترتیبی

  • دقت داشته باشید، لزومی ندارد که در هنگام غسل کردن نیت کنید که غسل واجب یا مستحب و اگر تنها به قصد قربت یعنی برای انجام فرمان خدا غسل کنید، کفایت می‌کند. به عنوان مثال برای انجام دادن غسل جنابت کافی است که بگویید: «غسل جنابت می‌کنم قربه الی الله». حتی لزومی ندارد که نیت خود را به زبان بیاورید و در صورتی که در دل و ذهنتان نیت غسل یا غسل‌های خاصی را داشته باشید، همین کافی است. حتی به این اندازه که اگر در حین غسل کسی از شما پرسید چه می‌کنید بدانید که دارید غسل انجام می‌دهید کافی است!
  • شما می‌توانید نیت چند غسل مختلف را داشته باشید و با یک غسل این غسل‌ها را انجام دهید. برای مثال تصور کنید که روز جمعه است و از طرفی اول ماه قمری نیز هست و شما باید غسل جنابت را نیز انجام دهید و بر طبق اتفاق میتی را نیز لمس کرده‌اید! شما می‌توانید یک غسل را انجام دهید، ولی نیت غسل جنابت، غسل مس میت، غسل جمعه و غسل اول ماه قمری را داشته باشید.
  • دقت داشته باشید که در هنگام غسل کردن حتی به اندازه سر مویی از بدن نباید نشسته باقی بماند، اما شستن قسمت‌هایی از بدن که دیده نمی‌شود، مانند داخل گوش و بینی، واجب نیست.
  • اگر کسی گوشش را برای گوشواره سوراخ کرده‌است و سوراخ گوش او به قدری است که داخل آن را بشود دید، لازم است که داخل آن را بشوید.
  • برای افرادی که مو‌های بلندی دارند، شستن مو‌های بلند در غسل‌های واجب و مستحبی واجب نیست، ولی بر اساس نظر مراجعی مانند آیت الله خمینی، خامنه‌ای، مکارم شیرازی و نوری همدانی: «بنابراحتیاط واجب، شستن مو‌های بلند نیز واجب است.»
  • لزومی ندارد که سمت راست یا چپ بدن خود را از بالا به پایین شست و شو دهید. البته بر اساس نظر آیت‌الله بهجت «بنا بر احتیاط واجب باید از بالا به پایین شسته شود.»

غسل ترتیبی

  • درباره اندامی که در وسط خط تقارن بدن واقع شده‌اند، مانند ناف و عورت باید نیمی از آن را همراه با سمت راست بدن و نصف دیگر را با طرف چپ بدن بشویید، ولی بهتر این است که تمام قسمت‌های این اندام‌ها را هم با سمت راست و هم با سمت چپ بدن بشویید.
  • در صورتی که پیش از شستن هر یک از دو سمت بدن سر و گردن را شسته باشید، در هنگام شستن هر یک از دو طرف بدن، شستن سر و گردن اشکالی ندارد.
  • در غسل ترتیبی لزومی ندارد که تمام مراحل پی‌درپی باشد و می‌توانید پس از شستن هر قسمت از بدن کمی صبر کنید و پس از مدتی غسل را ادامه دهید.
  • در صورتی که در هنگام غسل کردن اطمینان دارید که با جاری ساختن آب، آب به بدن خواهد رسید نیازی نیست که حتماً تمام قسمت‌ها را دست بکشید.
  • دقت داشته باشید که در غسل ترتیبی لزومی ندارد که کل بدن پاک باشد و در صورتی که هر قسمت از بدن را قبل از غسل دادن آب بکشید نیز غسل شما صحیح است.
  • در صورتی که مرجع تقلید شما آیت‌الله سیستانی است، نظر ایشان در مورد غسل ترتیبی این گونه است: «بنابر احتیاط لازم، در ابتدا تمام سر و گردن، بعد بدن را بشوید و بهتر آن است که اول طرف راست، بعد طرف چپ بدن را بشوید.»
  • بر طبق احکام غسل در صورتی که فرد شک کند که غسل کرده است یا خیر، باید غسل کند، اما در صورتی که فرد پس از انجام دادن غسل شک کند که غسل او درست بوده است یا خیر، لزومی ندارد که دوباره غسل کند.
  • فردی که جنب شده است، در صورتی که بعد از اتمام نماز شک کند که غسل کرده است یا خیر، نمازهایی را که خوانده است، صحیح است، اما برای نمازهای بعدی خود باید غسل کند.
  • فردی که غسل جنابت انجام داده است، نباید برای خواندن نماز وضو بگیرد. بنابر نظر برخی مراجع با غسل‌های دیگر واجب و با غسل‌های مستحب، نیز می‌توان بدون وضو نماز خواند. با این وجود احتیاط مستحب آن است که وضو نیز بگیرد.
  • واجب است برای صحیح بودن غسل، آب آن مطلق و پاک باشد‏‎ ‎‏و بنابر احتیاط واجب میبایست مباح نیز باشد.
  • بهتر آن است که مکانی که در آن غسل انجام می‌شود و‏‎ ‎‏آن جایی که آب غسل در آن می‌ریزد و ظرفی که با آن غسل صورت می‌گیرد، مباح باشد.
  • ‏‏در صورتی که برای بدن آب ضرر داشته باشد، غسل کردن بر فرد حرام است ‎‏و در صورتی که غسل کند، غسلش باطل است.

نظرات و سوالات خود را در رابطه با احکام غسل برای ما ارسال نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 تعداد نظرات
پریدن به بالا