القاب حضرت زینب (س)؛ لقب های معروف حضرت زینب چیست؟

لقب های حضرت زینب (س)

انگیزه – مذهبی – حضرت زینب (س) را همه مسلمانان جهان به ویژه شیعیان به آن حضرت، به خوبی می‌شناسند. ایشان دختر حضرت علی ابن ابی‌طالب (ع) و حضرت فاطمه (س) بود که در واقعه فراموش نشدنی کربلا همچون پشتیبان و یاوری باوفا در نزد برادرش امام حسین (ع) بود و بعد از اتمام واقعه خونین کربلا به همراه سایر اسیران به کوفه و سپس شام برده شدند. طبق نقل کتاب‌های معتبر تاریخی و دینی حضرت زینب (س) در طول این مسیر از کربلا تا شام درد‌ها و مصیبت‌های فراوانی را تحمل کردند. به همین علت آن حضرت را اُمّ المَصائب یا مادر مصیبت‌ها لقب دادند. حضرت زینب (س) چه نام‌ها و القابی داشتند؟ حضرت زینب یکی از شخصیت‌های برجسته تاریخ تشیع هستند که القاب و نام‌های ایشان بیانگر جنبه‌های مختلف شخصیت بزرگ ایشان هستند. در این مقاله به بیان و علت نام‌گذاری چند مورد از آن‌ها خواهیم پرداخت.

القاب حضرت زینب

القاب حضرت زینب (س)

۱. موثّقه

آن حضرت بزرگوار را موثّقه نامیده‌اند به این دلیل که مورد اعتماد برادر خود امام حسین (ع) بوده است و بر اساس همین اعتمادی که به ایشان داشتند، امام حسین (س) رسالت روایت واقعه خونین عاشورا را به حضرت زینب سپردند.

۲. عارفه

حضرت زینب را «عارفه» نامیده‌اند به این دلیل که در عبادت خداوند رقیب و همتا نداشت و رفتار و منش عارفانه‌ای منحصر به خودش داشت.

۳. عالمه

یکی دیگر از القاب حضرت زینب، عالمه است؛ به ایشان نام «عالمه» نسبت داده شده است به این دلیل که از دانش خدای بزرگ سرشار و مملو بودند و از آنجا که فرزند پدر و مادری، همانند علی مرتضی (ع) و فاطمه (س) بود به سرچشمه‌های دانش معنوی دسترسی داشتند.

۴. فهیمه

به ایشان لقب «فهیمه» داده شده است به این علت که فهم و بینش و بصیرت ایشان در مواجه آن حضرت با وقایع گوناگون به خوبی نمایان و آشکار بود. واقعه عاشورا و تشخیص راه حق از باطل با وجود درد‌ها و مصیبت‌های بسیار نشان از بینش و فهم بالای این بزرگوار و بصیرت عمیق ایشان نسبت به حوادث است.

۵. نائبه الزهراء و فاضله

ایشان را «نائبه الزهراء» و «فاضله» نامیده‌اند به این دلیل که چونان مادر بزرگوارش حضرت زهرا (س) از چشمه بی‌پایان سجایای اخلاقی سیراب بود و در موضوعاتی مانند آشنایی با سخنان خدای متعال، معرفت و شناخت الهی و امام شناسی رقیبی نداشتند. در روایت و حدیثی که در فضیلت و تکریم آن حضرت آمده است، چنین نقل شده است: او در بزگواری، اخلاق نیک، عظمت و بزرگی، علم و عمل، عصمت و پاکی، عفت و پاکدامنی و پارسایی، نور و روشنایی، شرافت و درخشندگی مانند مادربزرگوارش فاطمه بود.

۶. کامله

یکی دیگر از القاب حضرت زینب (س)، «کامله» است، به این دلیل که رذایل و پستی‌های اخلاقی و نفسانی از ایشان بسیار دور بوده است و در بهره‌مندی از فضایل و سجایای اخلاقی نقصانی و کمبودی نداشته است. ایشان در صفات پسندیده اخلاقی به مرتبه و مقامی از کمال و رشد رسیده بودند که درگذر وقایع تاریخی زندگی ایشان به هیچ عنوان نمی‌توان لکه‌ای سیاه و تیره پیدا کرد. کمالات و فضایل اخلاقی و شخصیت بلند مرتبه ایشان سبب شده بود تا مورد احترام امام معصوم زمان خود باشد به طوری که نقل شده است: روزی حضرت زینب به نزد برادر بزگوارشان، حضرت سیدالشهداء علیه السلام آمدند، حضرت امام حسین علیه السلام در حال قرائت قرآن بودند، در همین حال که خواهر بلند مرتبه خود را دیدند، دست از تلاوت قرآن کشیدند و در تعظیم و احترام او به پا برخواستند.

۷. عابده

به حضرت زینب در روایات و احادیث لقب «عابده» نیز داده شده است و این به آن علت است که در این خانواده عبادت خداوند بزرگ جایگاه والایی داشته است و حضرت زینب افتخار رسیدن به درجات بلند مرتبه‌ای در عبادت خالق جهان را داشته است. در کتاب‌های گوناگون مختلف شرعی و تاریخی نقل شده است که در حوادث واقعه کربلا، حضرت زینب در رویارویی با هر کدام از سختی‌ها و مصیبت‌ها، از ذکر و یاد خدای بزرگ غافل نشد و همیشه به عبادت مشغول بود.

۸. محدثه و مخبّره

از دیگر القاب حضرت زینب که به آن بزرگوار و بلند مرتبه نسبت داده شده است، لقب‌هایی نظیر «محدثه» و «مخبّره» است. روایات و سخنانی که از دهان مبارک رسول خدا حضرت محمد (ص) و علی ابن ابی طالب (ع) صادر شده بودند در ذهن بسیاری از اشخاص حک شده بودند، اما زینب (س) این جملات ارزشمند را با جان و دل ضبط و در موقعیت‌های گوناگون نقل می‌کردند. رسالت روایت از واقعه عاشورا نیز بر عهده حضرت زینب بود و به علت احادیث و روایات پرشماری که ایشان نقل کرده و به جا گذاشته است، این دو لقب را از آن خود کرده است. برای مثال خطبه فدکیه یکی از برجسته‌ترین آثاری است که توسط حضرت زینب (س) در سنین کودکی نقل شده است، اما آن چنان متن حدیث دقیق و بدون اندکی تغییر نقل شده است که انگار خود ایشان این متن را ایراد کرده‌اند.

۹. عصمت الله

ایشان را «عصمت الله» نیز نامیده‌اند. لازم به ذکر است که حضرت زینب (س) در اعتقادات شیعه معصومیتی که برای ائمه اطهار و امامان قائل هستند را نداشته‌اند، اولی تمام لحظات و اتفاقات زندگی آن حضرت سرشار از پاکی و صداقت بوده است و به این دلیل که قابلیت درک ملکه عصمت را داشته‌اند حتی لحظه‌ای از عمر پر بارشان را به زشتی‌ها و گناه آلوده نکرده‌اند و به این دلیل عصمت الله نامیده شده‌اند.

۱۰. زاهده

از دیگر القاب حضرت زینب، زاهده است؛ علت نامیدن  حضرب به لقب زاهده نیز شهرت بسیار زیادی دارد؛ به این دلیل که مانند پدر گران قدرشان امام علی (ع) زاهدی از دنیا گریخته بودند و خود را از همه تعلقات و وابستگی‌های دنیا دور کرده بودند.

۱۱. راضیه

یکی دیگر از لقب‌ های حضرت زینب راضیه بوده است؛ به این دلیل که ایشان در مصیبت‌های مختلفی که متحمل شدند و به چشم دیدند، راضی به رضایت خدای بزرگوار بودند و گلایه‌ و شکایتی به مشیت الهی نداشتند؛ جمله بسیار معروف «ما رَایتُ الَّا جمیلا» در مورد واقعه خونین عاشورا، نشان از همین روحیه رضایت ایشان دارد.

۱۲. صابره

به ایشان لقب صابره داده شده است، به این دلیل که ایشان بسیار صبور بودند و صبر یکی از شاخص های اخلاقی آن حضرت بود که زینب (س) را برای همگان به الگویی بلند مرتبه تبدیل کرده بود.

۱۳. امینه

ایشان را امینه نیز نامیده‌اند، به این دلیل که امانت داری صفتی بود که از پدربزرگ شریفشان حضرت محمد مصطفی (س) به ارث برده بودند و در بین اطرافیان به عنوان امانت داری مورد اعتماد شناخته شده بود.

سایر القاب حضرت زینب

در بخش قبلی به بیان و علت نام گذاری مهمترین القاب حضرت زینب (س) پرداختیم. شخصیت حضرت زینب در تاریخ اسلام جنبه های مختلفی داشته است که از این رو در موقعیت‌های مختلف نام‌ها و القاب گوناگونی از اطرافیان خود دریافت کرده است و در مناسبت‌ها و وقایع مرتبط با همین لقب‌ها خوانده می‌شدند. در اهمیت و برتری این القاب بحثی در میان نیست، به این دلیل که هر کدام از این صفات برجسته بار معنایی مخصوص به خود را دارند و هر کدام شرح و تفصیل و بیان مفصلی را می‌طلبند. در این قسمت با بیان تعدادی از لقب‌های آن حضرت و معنی هر کدام از این صفات به جنبه‌های مختلف شخصیت حضرت زینب خواهیم پرداخت.

  • عالمه غیر معلمه  داناىی که کسی به او دانش نیاموخته است
  • فهمه غیر مفهمه ← فهمیده ای که آموزگاری نداشته است
  • کعبه الرزایا  قبله رنج‌ها و مصیبت‌ها
  • نائبه الحسین  جانشین و نماینده حضرت امام حسین (ع)
  • ملیکه الدنیا ← ملیکه جهان، شهبانوى دنیا
  • عقیله النساء  خردمندترین بانوان
  • عدیله الخامس من اهل الکساء  همتاى پنجمین نفر از اهل کساء
  • ناموس رواق العظمه  ناموس حریم عظمت کبریایى
  • ولیده الفصاحه  زاده شیوایی سخن
  • شقیقه الحسن  دلسوز و غم‌خوار حضرت امام حسن (ع)
  • عقیلى خدر الرساله ← خردمند پرده نشینان رسالت و پیامبری
  • بلیغه  سخنور رسا و سخنران خبره
  • فصیحه  سخنور و سخنران گویا
  • صدیقه الصغرى ← راستگوى کوچک (این لقب در مقابل صدیقه کبرى است که لقب حضرت زهرا است)
  • باب حطه الخطایا  دروازه آمرزش و بخشش گناهان
  • بطله کربلاء ← قهرمان واقعه کربلا
  • عظیمه بلواها ← بانویى که امتحانش بسیار بزرگ بوده است
  • مظلومه وحیده  ستم دیده بى یار و یاور و تنها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 تعداد نظرات
پریدن به بالا