انگیزه های جذاب زندگی

احکام جنب شدن در ماه رمضان در ساعات مختلف روز

جنب شدن در ماه رمضان از مسائلی است که بیشتر افراد بالغ با آن روبرو هستند و شاید ندانند چه احکامی را باید درباره آن انجام دهند تا روزه‌شان صحیح باشد و به همین دلیل دچار سرگردانی شوند. در فتواهای مختلف از مراجع تقلید مختلف به طور کلی احکام جنابت در ماه رمضان به زمان جنب شدن فرد بستگی دارد.

در این مطلب می‌خواهیم به طور کامل احکام جنب شدن در ماه رمضان و فتواهای آیت الله خامنه‌ای و مکارم شیرازی درباره این مسئله را برایتان توضیح دهیم.

 

احکام کلی جنب شدن در ماه رمضان

۱. زمان انجام غسل جنابت

اینکه حتما باید در صورت جنب شدن همان لحظه غسل جنابت انجام شود و یا می‌توان آن را به تاخیر انداخت به زمان جنب شدن بستگی دارد. اگر فرد بین روز جنب شود نیازی نیست برای روزه‌اش غسل کند، اما برای نمازهایش باید غسل انجام دهد. به این صورت که اگر فرد قبل از نماز ظهر و عصر جنب شود، باید برای نماز ظهر غسل کند؛ اما در صورتی که بعد از نماز ظهر و عصر جنب شود، می‌تواند تا افطار صبر کند و پس از آن برای نماز مغرب و عشا غسل کند. گاهی نیز فرد بلافاصله پس از اذان صبح جنب می‌شود که در ادامه آن را توضیح می‌دهیم.

۲. جنب شدن بعد از اذان صبح

اگر فردی پس از اذان صبح در خواب جنب شود که اصطلاحا می‌گویند فرد محتلم شده است، روزه‌اش صحیح است، اما باید برای نماز خود غسل یا تیمم بدل از غسل جنابت کند.

حکم جنب شدن بعد از اذان صبح در ماه رمضان

۳. خوابیدن با علم به جنب شدن در خواب

گاهی فرد می‌داند که ممکن است اگر قبل از اذان صبح بخوابد در خواب محتلم شود و بعد از اذان بیدار شود. در این صورت باز هم ایرادی بر خوابیدن او نیست. زیرا در خواب جنب شدن به‌صورت عمدی نبوده و ناخواسته است. چنان چه فرد خوابید و محتلم شد باز باید احکام گفته شده در بالا را انجام دهد و روزه‌اش صحیح است. فرد باید برای نماز صبح غسل یا تیمم بدل از غسل جنابت انجام دهد.

۴. غسل نکردن تا قبل از اذان

اگر فردی در شب ماه رمضان، قبل از اذان بیدار شود و متوجه شود که در خواب جنب شده است و عمدا و بدون عذر شرعی تا موقع اذان غسل نکند یا اگر باید تیمم کند این کار را انجام ندهد، روزه او باطل است و علاوه بر قضای روزه باید کفاره نیز بدهد. اما در صورتی که دقیقا در وقت اذان متوجه محتلم شدن خود شود و اذان در حال پخش باشد، نیازی به کفاره یا قضای روزه نیست و روزه‌اش صحیح است و باید برای نماز غسل یا تیمم کند.

۵. غسل نکردن به دلیل کم رویی

گاهی پیش می‌آید که فرد قبل از اذان ماه رمضان محتلم شده است، اما در مهمانی است یا از خانواده خود خجالت می‌کشد و نمی‌تواند غسل کند. در این حالت به دلیل واجب بودن غسل جنابت باز هم باید قضای آن روزه را گرفته و کفاره‌اش را بپردازد.

بهترین کار در این وضعیت این است که تا نزدیک اذان، یعنی زمانی که وقتی برای غسل کردن نیست صبر کرده و تیمم بدل از غسل جنابت انجام دهید و بعدا غسل کنید. هرچند تاخیر در واجبات شرعی جایز نیست، اما در این حالت روزه شما صحیح خواهد بود.

نظر آیت اله خامنه‌ای درباره جنب شدن در ماه رمضان

۱. ماندن در حالت جنابت تا اذان صبح

اگر فردی به سبب برخی از مشکلات تا اذان صبح بر جنابت باقی بماند، روزه گرفتن در آن روز در غیر ماه رمضان و قضاى آن اشکال ندارد، اما نسبت به روزه ماه رمضان و قضاى آن، اگر معذور از غسل است، تیمم کردن بر او واجب است و اگر تیمم هم نکند، روزه‏‌اش صحیح نیست. اگر کسی عمداً تا طلوع فجر بر جنابت باقى بماند، روزه ماه رمضان و قضاى آن از او صحیح نیست.

۲. ندانستن احکام جنابت

اگر شخصی در حال جنابت چند روز روزه بگیرد و نداند که طهارت از جنابت شرط صحت‏ روزه است، در فرض مرقوم قضای روزه کفایت می‌کند و نیازی به کفاره نیست.

۳. غسل نکردن و نیت سفر

اگر کسی با حالت جنابت از خواب بیدار شود و بداند که جنب شده است و قبل از فجر اقدام به غسل یا تیمم نکند، قصد سفر در شب و یا مسافرت در روز براى سقوط کفاره از او کافى نیست.

۴. آب نداشتن برای غسل

کسی که آب در اختیار ندارد و یا به دلیل عذر‌های دیگر غیر از تنگی وقت نمی‏‌تواند غسل جنابت کند، اگر وظیفه او تیمم باشد و بعد از اینکه خود را جنب کرده، وقت کافى براى تیمم داشته باشد، این کار براى وى جایز است.

۵. فهمیدن جنب شدن بعد از اذان

اگر شخصی در ماه مبارک رمضان قبل از اذان صبح بیدار شود، اما متوجه محتلم شدن خود نگردد و دوباره بخوابد و در اثنای اذان صبح بیدار شود و متوجه شود که جنب شده است روزه‏‌اش صحیح است.

۶. خوابیدن مجدد بعد از علم به جنابت

اگر مکلّف در شب ماه رمضان قبل از اذان صبح بیدار شود و ببیند که محتلم شده است و دوباره پیش از اذان صبح به امید اینکه برای غسل کردن بیدار می‏‌شود بخوابد و تا بعد از طلوع آفتاب در خواب بماند، در فرض سؤال که خوابِ اول است روزه‌اش صحیح است؛ اما اگر دوباره خوابید و تا صبح بیدار نشد باید قضاى آن روز را بجا آورد.

۷. شک در جنابت

اگر مکلّف در شب ماه رمضان قبل از فجر شک کند که محتلم شده یا نه، اما به شک خود اعتنا نکند و دوباره بخوابد و بعد از اذان صبح بیدار شود و متوجه گردد که قبل از طلوع فجر محتلم شده است، اگر بعد از بیدارى اول اثرى از احتلام در خود مشاهده نکند، بلکه فقط احتمال آن را بدهد و چیزى بر او کشف نشود و تا بعد از اذان بخوابد، روزه‌‏اش صحیح است، هرچند بعد از آن معلوم شود که احتلام او مربوط به قبل از اذان صبح است.

حکم شک در جنب شدن در ماه رمضان برای روزه

۸. غسل جنابت با آب نجس

اگر شخصی در ماه مبارک رمضان با آب نجس غسل کند و بعد از یک هفته متوجه شود که آن آب نجس بوده است، نمازش در طول این مدت باطل و قضاى آن واجب است، ولى روزه‏هاى او محکوم به صحت‏ است.

۹. جنابت بعد از اذان

اگر شخصی قبل از اذان صبح یا بعد از آن بخوابد و در خواب جنب شده و بعد از اذان بیدار شود، جنابت به روزه آن روز او ضرر نمی‌زند، اما واجب است که براى نماز غسل کند و می‌تواند غسل را تا وقت نماز به تأخیر بیندازد.

۱۰. فراموش کردن غسل جنابت

اگر در روزه ماه رمضان غسل جنابت را در شب تا طلوع فجر فراموش کند و با حالت جنابت صبح نماید، روزه‌‏اش باطل است و احوط این است که قضاى روزه ماه رمضان هم در این حکم به آن ملحق شود؛ اما در سایر روزه‌‏ها، روزه بر اثر آن باطل نمی‌‏شود.

 

نظر آیت الله مکارم شیرازی درباره جنب شدن در ماه رمضان

۱. محتلم شدن بعد از اذان صبح

هرگاه فرد در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده روزه‌اش صحیح است، خواه بداند پیش از اذان محتلم شده، یا بعد از آن و یا شک داشته باشد.

۲. انجام ندادن غسل جنابت بصورت عمدی

اگر شخص جنب عمداً تا صبح غسل نکند بنابر احتیاط واجب روزه‌اش باطل است. (اگر توانایى بر غسل ندارد یا وقت تنگ است تیمّم کند) اما اگر از روى عمد نباشد روزه‌اش صحیح است و زنى که از حیض یا نفاس پاک شده و تا اذان صبح غسل نکرده در حکم کسى است که باقى بر جنابت مانده است.

۳. فراموش کردن غسل جنابت

اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش  بیاید، بنابر احتیاط واجب روزه هر چند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا کند، مثلاً اگر نمی‌داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید سه روز را قضا کند و قضای روز چهارم احتیاط مستحب است.

۴. محتلم کردن خویش با علم به کمبود وقت برای غسل کردن

کسی که در شب ماه رمضان وقت برای غسل و تیمم ندارد اگر خود را جنب کند، چنانچه وقت برای تیمم داشته باشد و تیمم کرده است روزه‌اش صحیح است هر چند کاری بر خلاف احتیاط انجام داده است. همچنین اگر گمان کند به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب کند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده و تیمّم کند روزه‌اش صحیح است.

۵. خوابیدن مجدد بعد از علم به جنابت

کسى که در شب ماه رمضان جنب است و مى‌داند اگر بخوابد تا صبح بیدار نمى‌شود نباید بخوابد و چنانچه بخوابد و بیدار نشود روزه‌اش اشکال دارد و بنابر احتیاط واجب باید قضا و کفّاره به جا آورد، امّا اگر احتمال دهد که بیدار مى‌شود، مى‌تواند بخوابد و احتیاط این است که در دفعه دوم که بیدار شد نخوابد تا غسل کند.

کسى که در شب ماه رمضان جنب است و مى‌داند یا احتمال مى‌دهد که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مى‌شود، چنانچه تصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند و با این تصمیم بخوابد و تا اذان بیدار نشود روزه‌اش صحیح است، ولى اگر تصمیم بر غسل نداشته باشد یا مردّد باشد که غسل بکند یا نه، در این صورت اگر بیدار نشود روزه‌اش اشکال دارد.

خوابیدن مجدد بعد از علم به جنابت در ماه رمضان

۶. محتلم شدن در روز

هرگاه روزه‌دار در روز محتلم شود، روزه‌اش صحیح است و بهتر است فوراً غسل کند. امّا اگر غسل نکند برای روزه‌اش اشکالی ندارد.

 

سخن آخر

امیدواریم با خواندن این مطلب به همه سوالات پیش آمده در ذهنتان درباره جنابت در ماه رمضان پاسخ داده باشیم. در آخر پیشنهاد می‌کنیم در این راستا، مطلب «احکام غسل؛ غسل های ترتیبی و ارتماسی چه احکامی دارند؟» را نیز در انگیزه مطالعه کنید.

مطالب زیر را هم ببینید