انگیزه های جذاب زندگی

حالت خلسه چیست، چگونه می‌توان وارد آن شد و آیا خطری دارد؟

حالت خلسه چیست ؟ خلسه مفهومی باستانی بوده و از زمان‌های گذشته کاربردهای بسیاری برای دستیابی به برخی حالات درونی و درمان بیماری‌های روانی رایج داشته است. به عبارت دیگر، هزاران سال است که انسان‌ها از تکنیک‌های مختلفی برای ورود به حالت خلسه استفاده می‌کنند. امروزه نیز در مذاهب مختلفی مانند اسلام، مسیحیت، بودا و … از مفهوم حالت خلسه برای رسیدن به حالات عرفانی، درمان بیماری‌های روانی، کنترل ضمیر ناخودآگاه و … استفاده می‌کنند.

در این مقاله قصد داریم تا به این سؤال پاسخ دهیم که اساساً حالت خلسه چیست؟ علت خلسه چه بوده و چگونه می‌توان وارد حالت خلسه شد. همچنین حالت‌های خلسه را بررسی کرده و خطرات احتمالی رسیدن به این حالت را بیان می‌کنیم.

 

حالت خلسه چیست ؟

حالت خلسه نوعی تغییر وضعیت هوشیاری است که در آن فرد بین حالت خواب و بیداری قرار دارد. در واقع، این حالت به نوعی برقراری ارتباط مابین ذهن آگاه و ضمیر ناخودآگاه انسان اشاره دارد که در آن بدن به حالتی آرام فرو می‌رود، اما ذهن کاملاً آگاه و هوشیار می‌ماند. در این حالت بدن انسان کاملاً آرام بوده، آگاهی و تمرکز وی افزایش می‌یابد. به علاوه، می‌توان گفت که حواس پنج‌گانه فیزیکی فرد در حالت خلسه تضعیف می‌شوند و حواس مرتبط با ضمیر ناخودآگاه قوی‌تر می‌گردند.

به عبارت دیگر، ضمیر خودآگاه کنار رفته و می‌توان با ضمیر ناخودآگاه ارتباط برقرار کرد. در واقع، در چنین حالتی امواج فکری انسان در سطح آلفا قرار گرفته و تلقین پذیری انسان افزایش می‌یابد. در سطح آلفا مغز انسان در عین هوشیاری از محیط اطراف جدا شده و ارتباطی عمیق با درون وی برقرار می‌کند.

برای مثال، بسیاری از افراد حالت خلسه را به احتمال زیاد در اولین لحظات بیداری، آخرین لحظات قبل از خواب یا هنگام بیماری و تب تجربه می‌کنند.

حالت خلسه چیست

علت ایجاد حالت خلسه چیست؟

از دیدگاه علمی هم می‌توان گفت که دلایل ایجاد خلسه تغییر در سیستم عصبی بدن است. به طور کلی، دو نوع خلسه مثبت و منفی وجود دارند که هر یک از آن‌ها ویژگی‌های متفاوتی را شامل می‌شوند. حالت خلسه مثبت مربوط به فعال شدن اعصاب پاراسمپاتیک بدن است که در آن ضربان قلب فرد آرام شده، امواج ذهنی وی در سطح آلفا قرار می‌گیرند و ذهن حالت آگاهی و هوشیاری کامل خود را حفظ می‌کند. با این وجود خلسه منفی موجب فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک بدن شده، احساسات استرس و ترس را در فرد به وجود می‌آورد. در نهایت، ممکن است منجر به تحریک شدید عضلات و بروز اضطراب در فرد شود.

به علاوه، از منظر عرفانی می‌توان گفت که حالت خلسه به نوعی جذبه و کشش به طرف خداوند محسوب می‌شود. در واقع، عارفان به این روش پس از طی مراحل سیر و سلوک وارد حالت خلسه شده و از عالم مادی جدا می‌شوند. بدین ترتیب با ابعاد درونی، غیرمادی و روحی خود ارتباط برقرار می‌کنند.

 

انواع حالت های خلسه کدامند؟

به طور کلی، پنج سطح مختلف برای حالت‌های خلسه می‌توان نام برد. در ادامه به تشریح ویژگی‌های هر یک از سطوح مختلف خلسه می‌پردازیم.

۱. سطح اول؛ خلسه بسیار سبُک

در این مرحله ارتباط مابین ضمیر خودآگاه و ذهن ناخودآگاه بسیار ضعیف بوده و افراد از اکثر حالات، گفتار و کارهای درونی خود آگاهی دارند. به عبارت دیگر، فرد در خلسه سبک ممکن است روی افکار، اعمال فیزیکی و احساسات خود آگاهی و تسلط داشته باشد. برای مثال، به طور معمول، کسانی که مراقبه ذهنی آگاهانه انجام می‌دهند، حالات خلسه بسیار سبک را تجربه می‌کنند.

حالت خلسه سبک

۲. سطح دوم؛ خلسه سبُک

در این سطح ضمیر خودآگاه فرد حالتی رویاگونه از آگاهی را تجربه می‌کند. به عبارت دیگر، افرادی که خلسه سبک را تجربه می‌کنند، معتقد هستند که در خیال یا رویای خود گم می‌شوند. برای مثال، تماشای تلویزیون بدون آگاهی از چیزی که می‌بینید، خواندن کتاب بدون حضور ذهن، رانندگی کردن بدون به یاد داشتن مسیری که طی کرده‌اید، همگی نوعی از خلسه سبک به شمار می‌آیند.

حالت های خلسه

۳. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌سطح سوم؛ خلسه متوسط

در این حالت فرد از ضمیر خودآگاه خود تا حدودی جدا می‌شود. در واقع، در این سطح از هوشیاری ضمیر ناخودآگاه، معمولاً فرد مورد نظر آگاهی خود از محیط اطراف، زمان و جسمش را از دست می‌دهد.

حالت خلسه چیست

۴. سطح چهارم؛ خلسه عمیق

این حالت هنگامی اتفاق می‌افتد که بدن در حالت خواب آلودگی یا خواب واقعی قرار دارد. در واقع، در این سطح میزان آگاهی و هوشیاری ضمیر خودآگاه انسان در حدی گذرا و مقطعی قرار دارد و به تدریج از میزان هوشیاری آن کاسته می‌شود. به طور معمول، در این سطح انسان قادر بر دیدن تصاویری عجیب بوده و اتفاقاتی آشنا یا جدید را از ذهن می‌گذراند. به علاوه، در این سطح از حالت خلسه، انسان گاهی اوقات ممکن است گمان کند که صدایی را شنیده یا چیزی او را لمس کرده است.

حالت خلسه عمیق

۵. سطح پنجم؛ خلسه بسیار عمیق

این مرحله با از دست دادن کامل هوشیاری تعریف می‌شود. برای مثال، می‌توان به حالت‌های خوابی عمیق اشاره کرد که در آن هیچ رویایی نمی‌بینیم. همچنین قرار گرفتن در حالت کما نیز نوعی خلسه بسیار عمیق به شمار می‌آید. به طور کلی، از میان تمامی حالت‌های خلسه ذکر شده، بهترین حالت برای ایجاد تغییرات روحی، معنوی و روانی با وارد شدن به حالت خلسه‌ای عمیق امکان‌پذیر است.

حالت خلسه بسیار عمیق

 ۴ روش برای وارد شدن به حالت خلسه

در ادامه، به بررسی روش‌های وارد شدن به حالت خلسه فارغ از سطوح مختلف آن خواهیم پرداخت.

هشدار: پیش از ادامه بحث باید توجه داشته باشید که اگر فردی با سابقه برخی بیماری‌های روانی خطرناک مانند اسکیزوفرنی یا سایر اختلالات مشابه هستید، توصیه می‌کنیم که قبل از امتحان کردن روش‌های مطرح‌شده در این مقاله با پزشک متخصص خود مشورت کنید.

۱. تمرین تنفس برای رفتن به حالت خلسه

یکی از رایج‌ترین روش‌ها برای ورود به حالت خلسه تمرین‌های تنفسی با تغییر دادن مداوم سرعت و ریتم آن است. در واقع، انجام برخی تمرین‌های یوگای تنفسی سریع و ریتمیک برای رفع مشکلات احساسی یا روحی می‌توانند ضمن برطرف کردن اختلالات مذکور، حالت خلسه معمولی را به فرد القا کنند.

به عنوان یک مثال دیگر از تمرین‌های تنفسی می‌توان به دم و بازدم آهسته و عمیق اشاره کرد. در این روش با تمرکز روی حالات دم و بازدم می‌توان وارد ذهن ناخودآگاه خود شده و حالت خلسه‌ای سبک را تجربه کرد. در همین راستا، شاید مطالعه تمرین تنفس برای کاهش اضطراب خالی از لطف نباشد.

وارد شدن به حالت خلسه سبک

۲. دعا کردن یا تکرار برخی کلمات برای رفتن به خلسه

تکرار برخی اصطلاحات یا کلمات خاص، روش دیگری برای ورود به حالت خلسه است. بسیاری از راهبان و دین‌داران مذاهب هندو، بودا و حتی مسیحیان از این روش به عنوان راهی برای دستیابی به ضمیر ناخودآگاه خود استفاده می‌کنند. همچنین دعا کردن به عنوان روشی برای برقراری ارتباط با ضمیر ناخودآگاه فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش حالت خلسه‌ای سبک اتفاق می‌افتد؛ چرا که جسم و ذهن انسان تا حدودی هوشیاری و آگاهی خود را حفظ می‌کند.

۳. گوش دادن به آواها و صداهای ریتمیک

برخی افراد، کاهنان و عارفان در زمان‌های گذشته با ضربه زدن به طبل‌ها یا سایر سطوح و گوش دادن به صدای آن‌ها به نوعی حالت خلسه و اتصال به ضمیر ناخودآگاه را تجربه می‌کردند. به همین دلیل، می‌توان گفت که بکارگیری روش‌هایی مانند استفاده از ابزارآلات موسیقیایی، طبل‌های دستی، گوش کردن به موسیقی‌های آرامش‌بخش و … می‌توانند منجر به دستیابی به حالت خلسه در فرد شوند. بنابراین در صورت تمایل می‌توانید برخی موسیقی‌های بی‌کلام، آرامش‌بخش یا بومی خود را برای این منظور امتحان کنید.

۴. هیپنوتیزم

هیپنوتیزم به عنوان ابزاری قوی جهت ورود به حالت خلسه شناخته شده است. برای انجام این کار می‌توانید در اتاقی با نور کم و ساکت دراز بکشید، روی تنفس خود تمرکز کرده و خوابی عمیق را به خودتان تلقین کنید. پس از گذشت دقایقی از تکرار این حالت احساس جدا شدن از محیط پیرامون، سبکی و آرامش می‌کنید. در این حالت می‌توان گفت که به حالت خلسه متوسط وارد شده‌اید.

وارد شدن به حالت خلسه متوسط

نکته: برای بازگرداندن کسی که در حالت خلسه قرار دارد، نیاز است تا تلقین‌هایی متضاد با تمرین‌های ابتدایی برایش انجام دهید. برای مثال، می‌توانید از انگشت کوچک پا شروع کنید و به آرامی آن را تکان دهید. در واقع، با این روش می‌توانید به آرامی به فرد القا کنید که حسی به اندام‌هایش بازگشته است، بدنش وزن طبیعی خود را بازیافته، سپس گرمای طبیعی خود را مجدداً به ‌دست می‌آورد.

خطرات حالت خلسه

وارد شدن به حالت خلسه اگر به صورت طبیعی و ناخودآگاه باشد، از اراده انسان خارج بوده و برای سلامت وی خطری به همراه ندارد. با این وجود به طور کلی رفتن به حالت خلسه آن هم به صورت غیرارادی، به ندرت برای افراد معمولی اتفاق می‌افتد.

این در حالی است که انجام روش‌های متعدد و تلاش برای رفتن به حالت خلسه ممکن است خطراتی برای فرد به همراه داشته باشد. برای مثال، ممکن است فرد در این حالت تصاویر خیالی دیده، دچار ترس و دلهره شود. همچنین از دیگر عوارض حالت خلسه مصنوعی می‌توان به فلج خواب، بختک، اختلالات خواب، توهم بیش از حد و … اشاره کرد. در چنین شرایطی، فرد باید برای درمان به روانپزشک مراجعه کند.

حالت خلسه و خطرات آن

جمع‌بندی

در این مقاله، به تشریح مفهوم حالت خلسه پرداخته، علت ایجاد خلسه، انواع و روش‌های دستیابی به آن را مورد بررسی قرار دادیم. همچنین گفتیم که تلاش برای ورود به حالت خلسه چه خطراتی ممکن است برای فرد به همراه داشته باشد. نظر شما در مورد این حالت چیست؟ آیا تاکنون تجربه ورود به حالت خلسه داشته‌اید؟ تجربیات و نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

در پایان، می‌توانید به منظور کسب اطلاعات بیشتر در مورد اثرات تلقین در دستیابی به حالت خلسه، به مطلب «قدرت تلقین» مراجعه کنید.

منبع lonerwolf
مطالب زیر را هم ببینید