خشم در کودکان؛ چگونگی رفتار، راه‌های کنترل و کاهش آن

خشم در کودکان

آگاهی از نحوه رفتار با کودکان در هنگام عصبانیت آنان تا حدودی دشوار است؛ چرا که کودکان بسته به سن‌شان می‌توانند واکنش‌های متفاوتی در برابر عوامل محیطی مختلف داشته باشند. همچنین برخی از کودکان علی‌رغم سن پایین‌شان خشم خود را از مسائل مختلف پنهان می‌کنند که این موضوع می‌تواند آسیب‌های زیادی را در درازمدت برای‌شان به همراه داشته باشد.

به همین دلیل، آگاهی از نحوه رفتار درست با کودکان برای کنترل و کاهش خشم آنان و همچنین مواجهه با احساسات درونی‌شان می‌تواند در رفع عصبانیت و کاهش تنش‌های آنان کمک‌کننده باشد. در این مقاله، ۸ روش کمک به کنترل و کاهش خشم در کودکان را بسته به سن آنان مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 

۸ راه برای کنترل خشم در کودکان

۱. آموزش نحوه مواجهه با احساسات درونی به کودک

کودکان برای کنترل خشم خود باید بتوانند احساسات خود را درک کرده و آن‌ها را به زبان بیاورند. در این صورت به روش بهتری می‌توانند احساسات منفی خود را بروز دهند. در حقیقت، کودکی که توانایی به زبان آوردن خشم و عصبانیت خود را نداشته باشد، ممکن است به روش‌های دیگری سعی کند تا خشم خود را بروز دهد! همچنین عدم توانایی برای بیان ناراحتی‌ها یا سایر احساسات منفی در کودکان ممکن است رفتارهای نامناسب، بی‌ادبی، پرخاش و … را در آنان در پی داشته باشد.

بنابراین با کودک‌تان تمرین کنید تا بتواند احساسات و عواطف خود را به زبان آورده و به نوعی به آن‌ها برچسب‌هایی مانند عصبانیت، غم، خوشحالی، ترس و … اختصاص دهد. برای مثال، می‌توانید در هنگام عصبانیت فرزندتان به او بگویید که «به نظر می‌رسه الآن عصبانی هستی.» به مرور زمان، کودک شما نحوه تشخیص و کنترل احساسات درونی خود را می‌آموزد. همچنین با بزرگ شدن فرزندتان می‌توانید برای درک بهتر احساسات پیچیده‌تری مانند ناامیدی، نگرانی، تنهایی و … با او تمرین کنید.

آموزش احساسات برای کنترل خشم در کودکان

۲. آموزش درجه‌بندی میزان خشم در کودکان

کمک به کودکان برای درجه‌بندی میزان خشم‌شان موجب می‌شود تا در شرایط دشوار علائم هشداردهنده درونی خودشان مبنی بر افزایش میزان عصبانیت‌شان را تشخیص دهند. برای این منظور می‌توانید روی کاغذی اعدادی از صفر تا دَه را بنویسید. سپس به فرزندتان توضیح دهید که عدد صفر به معنی «اصلاً عصبانی نبودن»، عدد پنج به معنی «میزان خشم متوسط» و عدد دَه نشان‌دهنده «میزان عصبانیت بسیار زیاد» است.

در ادامه، در مورد احساسات درونی فرزندتان در هر یک از سطوح مختلف عصبانیت با او صحبت کنید. برای مثال، ممکن است کودک‌تان بگوید که در سطح صفر لبخند می‌زند، در سطح پنج چهره‌ای گرفته و تا حدودی خشمگین به خود می‌گیرد و در سطح دَه نیز احساسی مانند یک هیولای عصبانی دارد!

همچنین به آن‌ها بگویید که ممکن است در سطح دوم عصبانیت صورت‌شان داغ شود یا در سطح هفت مشت‌های خود را گره کنند. سپس کاغذ درجه‌بندی احساسات در جایی مناسب و در دسترس فرزندتان نصب کنید و در طول روز سعی کنید تا در کنار هم احساس خشم او را درجه‌بندی کنید. در حقیقت، توضیح این علائم به کودکان و کمک به درجه‌بندی احساسات آن‌ها موجب می‌شود تا بتوانند میزان خشم خود را در شرایط مختلف تشخیص داده، مدیریت بهتری روی احساسات‌شان داشته باشند و در نهایت از بروز رفتارهای نامناسب در مواجهه با شرایط دشوار جلوگیری کنند.

درجه‌بندی خشم برای کنترل عصبانیت کودک

۳. تنظیم برنامه‌ای برای کمک به آرامش کودک

به کودکان بیاموزید تا در هنگام عصبانیت بدانند که چه کارهایی برای حفظ آرامش خود انجام دهند. برای مثال، به جای بروز رفتارهایی مانند پرتاب کردن اشیاء در هنگام عصبانیت، آسیب رساندن به خواهر کوچک‌تر و سایر رفتارهای نادرست، سعی کنید تا رفتارها و استراتژی‌های سالم‌تری را برای بازیابی آرامش به آنان آموزش دهید.

برای مثال، به کودک خود بیاموزید که در هنگام عصبانیت می‌تواند شرایطی که منجر به عصبانیت وی شده است را ترک کند. در این صورت کودک می‌تواند پیش از بروز رفتارهای نادرست موقعیت تنش‌زا را ترک کرده، به اتاق خود برود و کنترل بیشتری روی رفتارش داشته باشد.

از جمله دیگر رفتارهای مناسب برای کنترل خشم در کودکان می‌توان به تشویق آنان به نقاشی کردن، مطالعه کردن، رنگ کردن کتاب‌های مخصوص نقاشی، بازی با اسباب‌بازی‌های مورد علاقه یا شرکت کردن در سایر فعالیت‌های آرامش‌بخش اشاره کرد که به بازیابی آرامش و کاهش خشم کمک می‌کنند.

در چنین شرایطی، می‌توانید هنگام عصبانیت فرزندتان به او بگویید که «برو اتاقت و هر وقت آروم شدی، برگرد.» در واقع، استفاده از این روش ضمن کمک به کنترل خشم کودک‌تان، آن‌ها را به مسئولیت‌پذیری در مقابل مدیریت خشم‌شان و همچنین حفظ آرامش در چنین شرایطی تشویق می‌کند.

۴. استفاده از تکنیک‌های مدیریت خشم در کودکان

یکی از بهترین راه‌های کمک به کاهش خشم در کودک، آموزش تکنیک های منحصر به فرد به آنان است. برای مثال، برخی از کودکان ممکن است با روش‌هایی مانند کنترل عصبانیت با ورزش کردن، تنفس عمیق، پیاده‌روی سریع، شمارش اعداد تا ۱۰، تکرار جملات آرامش‌بخش و … بتوانند ذهن خود را از شرایط تنش‌زا خالی کرده و به آرامش برسند. بنابراین با کمی تمرکز می‌توانید بهترین روش‌ها را برای به آرامش رسیدن فرزندتان پیدا کرده و او را به انجام دادن روش‌های کنترل شخصی هنگام افزایش عصبانیت‌شان تشویق کنید.

تکنیک‌های منحصر به فرد برای مدیریت خشم در کودکان

۵. تسلیم نشدن در برابر عصبانیت شدید کودک

گاهی اوقات کودکان برای برآورده کردن نیازها و درخواست‌های خود به شدت عصبانی شده و جیغ و داد می‌کنند! در چنین شرایطی، والدین معمولا برای آرام کردن فرزند خود تن به خواسته‌هایش می‌دهند و شرایط مورد نظرش را فراهم می‌کنند. به این ترتیب کودکان یاد می‌گیرند تا برای رسیدن به خواسته‌های‌شان پرخاشگری کنند و رفتارهای نامناسب داشته باشند.

بنابراین توجه داشته باشید که در برابر خواسته‌های غیرمنطقی کودک‌تان، پرخاشگری و رفتارهای نامناسب آنان برای دستیابی به نیازهای‌شان هرگز تسلیم نشوید. اگر چه تن دادن به خواسته‌های کودک برای آرام کردن او در کوتاه مدت رفتاری مناسب و کاری ساده به نظر می‌رسد؛ اما در دراز مدت تنها تشدید مشکلات رفتاری و پرخاشگری کودک را در پی خواهد داشت.

تسلیم نشدن در برابر عصبانیت کودک

۶. روبه‌رو کردن کودک با عواقب عدم کنترل خشم

تلاش برای آموزش کودکان نسبت به رعایت رفتارهای مناسب، مدیریت خشم و دوری از پرخاشگری موجب می‌شود تا آنان یاد بگیرند که از بروز رفتارهای نامناسب در هنگام عصبانیت دوری کنند. بنابراین اگر می‌بینید که فرزندتان برخی قوانین مربوط به اجتناب از پرخاشگری در هنگام بروز خشم را رعایت نمی‌کند، او را با عواقب رفتارش مواجه کنید.

برای مثال، می‌توانید او را به اتاقش بفرستید یا از انجام دادن سایر فعالیت‌های هر چند کوچک مورد علاقه‌اش منع کنید. به عنوان یک مثال دیگر، اگر کودک‌تان در هنگام عصبانیت چیزی را شکست، سعی کنید تا با کمک همدیگر وسیله مورد نظر را تعمیر کنید یا او را تشویق به پس‌انداز کردن هزینه مورد نیاز جهت تعمیر آن کنید. به یاد داشته باشید که نباید تا زمان تعمیر یا درست کردن شیئ مورد نظر، تغییری در قوانین منع کودک‌تان از انجام کارهای مورد علاقه‌اش بدهید!

۷. قرار ندادن کودک در معرض ابزارهای خشونت‌آمیز

اگر فرزند شما رفتارهای پرخاشگرانه‌ای بروز می‌دهد، باید سعی کنید تا او را از قرار گرفتن در معرض ابزارهای خشونت‌آمیزی مانند تماشای فیلم‌های خشونت‌بار، بازی‌های خشن و … منع کنید. در واقع، منع کودک از تماشای صحنه‌ها و رفتارهای خشونت‌آمیز موجب می‌شود تا احساسات منفی مربوط به خشم و عصبانیت در او کاهش یافته و تا حدودی آرامش از دست رفته خود را بازیابد. در چنین شرایطی، بهتر است کودک‌تان را به تماشای فیلم‌های سالم‌تر، بازی‌های آرام‌تر، مطالعه کتاب و … تشویق کنید که منجر به کاهش تنش، افزایش آرامش ذهنی و تقویت مهارت‌های کنترل آرامش در او می‌شوند.

اجتناب از ابزارهای خشونت‌بار برای مدیریت خشم در کودکان

۸. اتخاذ رویکردی متناسب با سن کودک

اگر کودک شما در بازه سنی هجده ماه تا چهارسالگی دچار احساسات خشم یا عصبانیت است، برای کمک به کنترل خشم او نیاز است تا احساس استقلال و مسئولیت‌پذیری برای مدیرت عصبانیت‌شان را به آنان بیاموزید. البته به یاد داشته باشید که برای مستقل کردن کودک خود او را با احساس تنهایی، بی‌پناهی و دوست نداشته شدن مواجه نکنید!

برای مثال، می‌توانید از جملاتی مانند «کاش می‌تونستم بهت کمک کنم تا آروم بشی … دوست داری کمی روی تختت استراحت کنی؟!» برای کمک به کنترل خشم در کودک خود استفاده کنید. با انجام این کار کودک می‌تواند آرامش خود را بازیافته و کنترل بیشتری روی احساساتش داشته باشد. همچنین در این روش کودکان یاد می‌گیرند تا در مورد بروز رفتارهای احتمالی نامناسب از جانب خودشان و چگونگی در پیش گرفتن واکنش‌های بهتر فکر کنند.

به عنوان مثالی دیگر، می‌توانید به جای بیان جملاتی مانند «دَه دقیقه باید بری اتاقت تا آروم بشی!» از جملاتی مانند «می‌تونی بری اتاقت و هر وقت احساس کردی که دیگه عصبانی نیستی، برگردی پیشمون.» استفاده کنید. همچنین می‌توانید به کودک‌تان حق انتخاب داده و از جملاتی مانند «فکر می‌کنی به کمی زمان نیاز داری تا آروم بشی؟ اگه دوست داری، می‌تونی بری اتاقت کمی استراحت کنی» برای کمک کردن به مدیریت خشم او استفاده کنید.

جمع‌بندی

در این مقاله، به بررسی استراتژی‌های کاربردی برای کمک کردن به کنترل خشم در کودکان و کاهش میزان عصبانیت آنان بسته به سن‌شان پرداختیم. همچنین رفتارهای مناسب در صورت مواجهه با پرخاشگری کودکان را بیان کردیم. نظر شما در مورد راه‌های مدیریت خشم در کودک چیست؟ شما در هنگام عصبانیت فرزندتان چه رفتاری بروز می‌دهید؟ نظرات و تجربیات خود را با ما در میان بگذارید.

در پایان، برای آگاهی از رفتارهای مناسب والدین در هنگام عصبانیت کودکان می‌توانید به مطلب «کنترل خشم در برابر کودکان با ۱۲ راهکار ساده و کارآمد» مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 تعداد نظرات
پریدن به بالا