آشنایی با انواع خاک گلدانی، ویژگی‌ها و موارد مصرف آن‌ها

انواع خاک گلدانی

انگیزه | افرادی که به نگهداری از گل و گیاه علاقه‌مند هستند، غیرممکن است که این سؤال برایشان پیش نیامده باشد که برای پرورش و رشد بهتر گیاهان باید از چه نوع خاکی استفاده کرد؟ در مراکز فروش گل و گیاه انواع بسیاری از خاک گلدانی و کود در بسته‌های متنوع به فروش می‌رسد و شما باید مناسب‌ترین خاک را بر طبق نوع گیاه و محصولی که قصد کاشت و پرورش آن را دارید، انتخاب کنید. در این مطلب به بررسی انواع خاک گلدانی پرداخته شده تا با شناخت بیشتری خاک مورد نظر برای پرورش گیاه خود را تهیه نمایید.

 

انواع خاک گلدانی و بستر کاشت

همانطور که گفتیم خاک گلدانی انواع مختلفی دارد. انواع خاک گلدانی که برای کاشت و پرورش گیاهان کاربرد بیشتری دارند شامل خاک شنی، خاک رسی، خاک لومی، خاک سیلتی، پیت ماس، کوکوپیت، پرلیت، خاک برگ، هوموس و ورمی کمپوست می‌شود. در ادامه این خاک‌های گلدانی را به صورت جداگانه بررسی می‌کنیم.

انواه حاک گلدان

۱- خاک شنی یا ماسه‌ای

این‌گونه از خاک‌های گلدانی شامل ذرات شن و ماسه نرم است و به علت بزرگ بودن ذرات تشکیل دهنده‌اش دارای ویژگی زهکشی و تخلخل زیادی است. لازم به ذکر است، قابلیت نگهداری آب در خاک‌های شنی و ماسه‌ای بسیار پایین بوده و در اکثر اوقات جهت کاشت بذر گیاه و قلمه‌زنی از این نوع خاک استفاده می‌شود. در مجموع استفاده از خاک از جنس شن و ماسه به صورت مجزا، به علت حاصلخیزی پایین و قابیلت کم نگهداری آب در بافت خود، به جز برای بعضی از گیاهان ویژه، به هیچ عنوان پیشنهاد نمی‌شود و لازم است این نوع از خاک با سایر خاک‌ها و بستر‌های کاشت ترکیب شود تا نتیجه بهتری در پرورش گیاه حاصل شود.


۲- خاک رس

خاک رسی از ذرات بسیار دانه ریز رس تشکیل شده است. تهویه خاک رسی بسیار پایین است. از این رو، استفاده از این خاک به صورت مجزا در گلدان برای پرورش گیاهان مختلف موجب خفگی و عدم رسیدن اکسیژن به ریشه گیاه می‌شود و گیاه شما به‌طور قطع از بین خواهد رفت. از طرفی دیگر، خاک‌هایی از جنس رس، در زمان ترکیب شدن با آب، حالتی بسیار متراکم به خود می‌گیرد و از این رو باعث ایجاد کلوخه‌های سفت و سخت می‌شود که جهت کاشت و پرورش گیاه به هیچ عنوان مناسب نیست. پیشنهاد می‌کنیم همیشه از خاک رس به عنوان ترکیبی با سایر خاک‌ها و بستر‌های کاشت استفاده کنید.


۳- خاک لومی

خاک لومی از جمله بهترین و مناسب‌ترین انواع خاک گلدانی برای کاشت و پرورش گونه‌های مختلف از گیاهان آپارتمانی و کاشت سبزی‌هاست. خاک لومی مخلوطی از ۴۰ درصد شن، ۴۰ درصد سیلت و ۲۰ درصد رس، به همراه مواد هوموس و مواد آلی است. در خاک لومی ریشه گیاه به سادگی به عناصر غذایی و آب و هوا دسترسی پیدا می‌کند.

انواع خاک گلدانی


۴- کود حیوانی پوسیده شده

کود حیوانی در واقع همان مواد بستری و ادرار، فضولات و مدفوع گاو، گوسفند، مرغ یا هر نوع از حیوانات دیگر است که از مکان نگهداری حیوانات جمع آوری و تهیه می‌شود. لازم به ذکر است که کود هر حیوان به خاطر ویژگی‌ها و خوراک آن حیوان خواص متفاوتی دارد. به عنوان مثال، مقدار ازت موجود در کود گاو از کود گوسفندی بیشتر است ولی درصد فسفر و پتاسیم کود مرغی از کود گوسفندی و البته کود گاوی نیز بیشتر است.

از این نوع کودهای حیوانی برای پرورش درخت‌ها، درختچه‌ها و سایر گیاهان استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که کود حیوانی برای گیاهان آپارتمانی و زینتی به هیچ عنوان مناسب نیست؛ چرا که کود حیوانی گیاهان آپارتمانی را از بین خواهند برد و به اصطلاح آن‌ها را خواهد سوزاند.

کود حیوانی


۵- خاک سیلتی

خاک‌های سیلتی نوع دیگری از خاک‌های گلدانی هستند که از نظر اندازه ذرات خاک، در بین خاک‌های رسی و شنی قرار دارند. با توجه به این موضوع که درصد ترکیب رس و ماسه این خاک به چه اندازه‌ای باشد، با نام خاک رسی سیلتی و خاک ماسه سیلتی نام‌گذاری می‌شوند. استفاده از خاک سیلتی به صورت مجزا نیز برای کاشت و پرورش گیاهان به هیچ عنوان پیشنهاد نمی‌شود و بهتر این است که این خاک با دیگر انواع خاک گلدانی یا بستر کاشت مخلوط شود تا نتیجه بهتری برای رشد گیاه حاصل شود.

خاک سیلتی


۶- خاک پیت ماس یا تورب

خاک پیت ماس یا تورب گونه‌ای از بستر کاشت ترکیب شده با خاک است و از بقایای خزه‌ای به نام اسفاگنوم، جلبک‌ها و برگ‌هایی تشکیل شده است که پوسیده شده‌اند. پیت ماس‌ها به علت دارا بودن بقایای گیاهی، حاصلخیزی بسیار زیادی دارند. رنگ این نوع از بستر کاشت سیاه بوده و دانه بندی درشتی نیز دارد که همین موضوع باعث تهویه مناسب و زهکشی خوب آن شده است؛ بنابراین ترکیب کردن بستر پیت ماس با سایر انواع خاک‌ها، موجب به وجود آمدن یکی از مناسب‌ترین انواع خاک گلدانی برای کشت و پرورش گیاهان آپارتمانی می‌شود.

استفاده از پیت ماس‌ها در خاک سنگین رسی سبب بهبود یافتن تهویه و به نوعی سبک شدن خاک می‌شود و در خاک ماسه‌ای نیز موجب بیشتر شدن حاصلخیزی و افزایش قدرت نگهداری آب خواهد شد. بستر پیت ماس در کشور ما تنها در جنگل‌ها و مراتع سرسبز شمال کشور قابل یافتن است، اما واردات این بستر از کشور‌های اروپایی و جنوب شرق آسیا به میزان کافی صورت می‌پذیرد. می‌توانید به راحتی این نوع از بستر را از مراکز مربوطه خریداری کنید.

خاک پیت موس برای گلدان


۷- کوکو پیت

کوکوپیت یکی از گونه‌های دیگر بستر کاشت گیاهان است که از الیاف و پوست درخت نارگیل  تهیه و تولید می‌شود. استفاده از بستر کوکوپیت برای شمار زیادی از گیاهان به صورت مجزا و به تنهایی به هیچ عنوان پیشنهاد نمی‌شود، مگر در صورتی که کشت به روش هیدروپونیک انجام شود و گیاه عناصر غذایی مورد احتیاج برای رشد خود را از محلول غذایی دریافت کنند. کوکوپیت بیشتر در ترکیب خاک گیاهان و گل‌های آپارتمانی و به خصوص جهت صادرات گل‌ها و کاکتوس‌ها و پرورش قارچ مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بستر کاشت، به صورت قالبی و فشرده در بازار قابل دسترسی است که با افزودن آب از حالت فشرده خارج خواهد شد. در زیر به بررسی مهم‌ترین ویژگی‌های این خاک خواهیم پرداخت.

  • زمان جوانه‌زنی گیاه را کاهش می‌دهد.
  • این خاک تخلخل هوایی بسیار مناسبی دارد.
  • این خاک قابلیت بالایی در نگهداری آب و مواد غذایی دارد.
  • ریشه گیاه در این خاک به سرعت رشد می‌کند.
  • این خاک عاری از عوامل بیماری‌زا و علف‌های هرز است.
  • کوکوپیت از نظر راندمان تولید مناسب‌ترین خاک است.
  • تولید گلهای شاخه بریده مخصوصاً لیلیوم و رز با استفاده از همین خاک صورت می‌گیرد.
  • این خاک بستر مناسبی برای کشت درخت و درختچه یاس است.

کوکو پیت


۸- پرلیت

پرلیت در واقع نوعی سنگ معدنی آتشفشانی (آذرین) به رنگ سفید است که جهت بهبود ساختار فیزیکی خاک و اضافه کردن تخلخل و اکسیژن‌رسانی به خاک برای رشد بهتر گیاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این خاک در کشاورزی و صنعت کارایی بسیار زیادی دارد. پرلیت در ترکیب خود، دارای ۲ تا ۶ درصد آب است و تبادلات هوایی و گازی را در خاک برای ریشه گیاه به سادگی فراهم می‌کند، از طرفی دیگر این خاک از شسته شدن مواد غذایی خاک جلوگیری می‌کند. از مهم‌ترین ویژگی‌های خاک پرلیت می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • پرلیت به علت سفید رنگ بودن و خاصیت عایق بودن، در قبال انعکاس نور خورشید از ایجاد هر نوع تغییرات ناگهانی در دمای خاک و ایجاد شوک به ریشه‌های گیاه پیشگیری می‌کند.
  • با استفاده از پرلیت از نظر بهداشتی، محیطی استریل و تمیز خواهید داشت.

پرلیت


۹- خاک برگ

احتمالاً افرادی که به باغبانی و پرورش گیاه علاقه دارند، نام این نوع از خاک را شنیده باشند. خاک برگ از فاسد شدن برگ درختان و بقایای چمن تهیه و تولید می‌شود. بر خلاف تصور بیشتر مردم، خاک برگ ارزش غذایی زیادی ندارد و فقط برای سبک کردن و بهبود خصوصیات فیزیکی خاک از آن استفاده می‌شود.

انواع خاک گلدانی


۱۰- هوموس

هوموس از بقایای تجزیه شده گیاهان و حیوانات تهیه و تولید می‌شود و در لایه‌های بالایی خاک شکل می‌گیرد. هوموس به رنگ قهوه‌ای تیره تا سیاه یافت می‌شود و سرشار از مواد آلی است و آب، مواد غذایی و هوای مورد نیاز را به خوبی به گیاه انتقال می‌دهد. ترکیب هوموس با انواع خاک‌های گلدانی دیگر، به بهبود یافتن ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک کمک بسیار زیادی خواهد کرد.

بستر کاشت هوموس


۱۱- ورمی کمپوست

ورمی‌کمپوست گونه‌ای از کودهای آلی محسوب می‌شود که بسیار نرم، با جرم کم، ترد، تمیز و بی‌بو است و ظاهر و شکل آن کم و بیش مشابه با پودر گرانوله است. جالب است بدانید که ورمی کمپوست رنگی قهوه‌ای دارد. این خاک بسیار متخلخل بوده و هوادهی مناسبی نیز دارد. این بستر کاشت از لحاظ مواد آلی بسیار سرشار است و یک ماده اصلاح‌کننده خاک طبیعی به شمار می‌آید. در زیر به مهم‌ترین ویژگی‌های ورمی کمپوست اشاره خواهیم داشت.

  • این نوع از خاک بسیار سبک است.
  • ورمی کمپوست فاقد هر گونه بو است.
  • این خاک قابلیت بالایی در نگهداری آب و مواد غذایی دارد.
  • این خاک صد در صد اورگانیک و فاقد هر گونه افزودنی شیمیایی است.
  • ورمی کمپوست دارای مواد محرکه رشد گیاهی مانند ویتامین B12 است.
  • این خاک دارای عناصر میکرو مثل روی، آهن، مس و منگنز است.

خاک گلدانی ورمی کمپوست

این روزها در بازار لوازم و مواد کشاورزی، انواع خاک گلدانی، بستر کاشت و کود در بسته‌هایی زیبا و شکیل فروخته می‌شود. در صورتی که شما نیز در مورد انواع خاک‌های گلدانی اطلاعاتی دارید، اطلاعات و تجربیات خود از این نوع خاک‌ها و تأثیر آن در پرورش گیاهان مختلف را، با ما به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 تعداد نظرات
پریدن به بالا