انگیزه های جذاب زندگی

ضریب هوشی یا بهره هوشی چیست و روش‌های اندازه‌گیری آن کدامند؟

ضریب هوشی یا بهره هوشی، همان چیزی است که انسان‌ها را در قدرت استدلال و توانایی مغزی متفاوت می‌سازد و به سبب آن، در طول تاریخ برخی انسان‌ها همچون انیشتین، مادام کوری، داووینچی و … شگفتی‌آفرین شده و برخی دیگر گمنام مانده‌اند. ضریب هوشی که با عنوان اختصاری آی کیو برگرفته از Intelligence Quotient، آن را می‌شناسیم، دارای رده نرمال و منطقی ۱۰۰ است. باید دید آن عده از افرادی که ضریب هوشی بیشتر یا کمتری دارند، چطور از این سطح مرجع ۱۰۰ فاصله می‌گیرند.

 

نحوه محاسبه ضریب هوشی

ضریب هوشی یا همان آی کیو، در واقع یک نسبت است که فرمول محاسبه آن تقسیم سن عقلی فرد بر سن تقویمی وی، ضرب در ۱۰۰ خواهد بود. بنابراین در صورتی که سن عقلی و سن تقویمی یک شخص با هم در تناسب و مساوی باشد، انتظار داریم که آی کیو و بهره هوشی وی، مساوی همان عدد ۱۰۰ دربیاید.

در این صورت اگر سن عقلی یک شخص نسبت به سن تقویمی او، بیشتر باشد؛ چه اتفاقی خواهد افتاد؟ در این شرایط حاصل تقسیم عددی بزرگتر از ۱ خواهد بود و ضرب آن در ۱۰۰، نتیجه‌ای بیشتر از ۱۰۰ خواهد داشت که نشان می‌دهد این شخص از ضریب هوشی بالاتر از حد نرمال برخوردار است.

به همین صورت اگر سن عقلی فردی از سن تقویمی وی کمتر باشد، حاصل تقسیم سن عقلی وی بر سن تقسیمی‌اش، عددی کوچکتر از ۱ خواهد شد و ضرب آن در ۱۰۰، به رقمی زیر ۱۰۰ که محدوده نرمال بود، منتهی می‌گردد. این عدد زیر ۱۰۰ آی کیو، نشان می‌دهد که این شخص بهره هوشی کمتر از حد نرمال دارد.

ضریب هوشی چطور محاسبه می شود؟

رده بندی ضریب هوشی

یک رده بندی جهانی برای اعداد به دست آمده آی کیو و ارتباط مستقیم و خطی آن‌ها با میزان بهره هوشی وجود دارد. طبق رده بندی جهانی صورت گرفته، بهره هوشی افراد در دسته‌بندی‌های زیر می‌گنجد:

  • افراد کم هوش: داشتن ضریب هوشی کمتر از ۸۵، افراد را در زمره کم هوش‌ها قرار می‌دهد.
  • افراد با هوش متوسط: افراد با هوش متوسط، بهره هوشی بین ۸۵ تا ۱۱۴ دارند.
  • اشخاص باهوش: میزان آی کیو افراد باهوش، عددی بین ۱۱۵ تا ۱۲۹ است.
  • تیزهوشان: بهره هوشی این عده بین ۱۳۰ تا ۱۴۴ است.
  • انسان‌های نابغه: ضریب هوشی این افراد بیشتر از ۱۴۵ است.

جالب است بدانید که ضریب هوشی گالیله ۱۸۰ بوده و بیل گیتس نیز ضریب هوشی ۱۶۰ داشته است. به جز آن تاکنون بالاترین ضریب هوشی ثبت شده در تاریخ، متعلق به یک فرد آمریکایی با عدد ۲۹۸ بوده است.
(البته همان طور که اشاره کردیم این بالاترین آی کیو به ثبت رسیده است و مشخص نیست چه تعداد افراد دیگری در جهان از بهره هوشی بالایی برخوردار هستند که ناشناخته مانده و شاید به دلیل شرایط بد محیط خود، قادر به بروز دادن نبوغ خویش نبوده‌اند.)

روش‌های اندازه‌گیری ضریب هوشی

تا کنون روش‌های مختلفی برای اندازه‌گیری ضریب هوشی به کار گرفته شده‌اند، که از جمله آن تست هوش ریون، تست هوش استنفورد بینه، تست هوش وکسلر، تست هوش گودیناف و غیره است. هر یک از این تست‌های هوش به شکلی میزان بهره‌وری هوشی هر شخص را می‌سنجد و برخی از آن‌ها نیز رده‌بندی سنی خاصی را برای خود تعیین کرده‌اند.

۱. تست هوش ریون

تست هوش ریون، مشهورترین تست هوش بوده و به جرات می‌توان گفت که نسبت به سایر تست‌های سنجش هوش تا کنون کاربرد بالاتری در جای جای جهان داشته است. در این تست هوش با ۶۰ سوال تصویری که در سری‌های ۱۲ تایی ارائه شده‌اند، روبرو خواهید بود. در این تست، ۶ تا ۸ تصویر می‌بینید و لازم است که از میان آن‌ها تصویر مرتبط با الگوی ارائه شده را انتخاب کنید. شکل ظاهری این تست بسیار ساده به نظر می‌رسد؛ اما در واقع سنجش بسیار خوبی برای اندازه‌گیری بهره هوشی و یا همان IQ افراد است.

لازم به ذکر است که در تست هوش ریون، سن فرد شرکت کننده فاکتور بسیار تعیین کننده است و در برآورد عدد آی کیو، تاثیر مستقیم دارد. بدیهی است که از یک کودک ۶ ساله انتظاری مطابق چیزی که از یک نوجوان ۱۵ ساله انتظار می‌رود، نخواهیم داشت و محاسبات برای هر یک از این دو به شکلی متفاوت انجام می‌شود. به همین دلیل محاسبات ریون کمی پیچیده بوده و یک مبحث کاملا جداگانه است.

تست هوش ریون

جالب است بخوانید: تست هوش ریون کودکان چیست؟

۲. تست هوش استنفورد بینه

این تست بر مبنای سن افراد برنامه ریزی شده و کلیه توانایی‌های مغزی از جمله قدرت استدلال و استنتاج، قدرت یادگیری و به خاطر سپردن، قدرت حل مسائل، مهارت‌های ادراکی و شناختی مغز و غیره را مورد آزمون و بررسی قرار می‌دهد. این تست در سال ۱۸۹۶ میلادی ارائه شده و از آن زمان در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفته است.

۳. تست هوش وکسلر

تست هوش وکلسر نیز بسیار کارآمد بوده و می‌تواند به شکلی کاربردی توانایی‌های خواندن، صحبت کردن، نوشتن و به طور کلی توانمندی‌های فرد را مورد سنجش و اندازه‌گیری قرار دهد. این تست به ویژه برای کودکان کارایی زیادی داشته و با سوالات خود، به رده‌بندی دقیقی در بهره هوشی دست می‌یابد.

تست آی کیو

۴. تست هوشی گودیناف

این تست هوش را احتمالا پیش از این دیده‌اید. در این الگوی آزمون بهره هوشی، از ترسیم کردن یک آدمک به ظاهر ساده استفاده می‌شود. البته تست هوشی گودیناف برای افراد ۳ تا ۱۳ ساله کارایی دارد و در صورتی که تصمیم به اندازه گیری بهره هوشی افراد در این بازه سنی داشته باشیم، می‌توان از تست هوش گودیناف یا ترسیم آدمک استفاده کرد. به کمک این تست می‎توان با ضریب اطمینان بالا، عدد آی کیو کودک را تعیین نمود.

۵. تست هوش گارنر

تست هوش گارنر از تمامی آزمون‌های سنجش آی کیو که در بالا آورده شده اند، مجزاست و به شکلی دیگر دنبال می‌شود. انواع هوش از نظر گاردنر مرزبندی شده و هر یک از آن‌ها را در قالبی جداگانه سنجیده می‌شود. مرزبندی قدرت مغزی افراد در تست هوش گارنر، در ۹ قالب می‌گنجد که هوش کلامی زبانی، هوش فضایی، هوش ریاضی، هوش جنبشی و حرکتی، هوش موسیقیایی، هوش طبیعت‌گرا، هوش وجودی، هوش میان فردی و هوش درون فردی هستند.

تست هوش

سخن پایانی

فارغ از تمام مباحث سنجش میزان هوش و غیره، مهم است که هر شخصی با در نظر گرفتن ضریب هوشی خود و میزان بهره‌وری که از قدرت خدادادی ذهنی و مغزی دارد، بهترین‌های خود را به عمل برساند. همین طور والدین باید از فرزندان خود به اندازه بهره هوشی آن‌ها انتظار داشته باشند و در همان مسیر و تناسب زندگی اجتماعی، تحصیلی و اشتغال و … کودک خود را پیش ببرند. آیا شما پیش از این تست آی کیو داده و یا به نحوی دیگر میزان بهره هوشی خود را سنجیده یا تست هوش نوزاد خود را اجرا کرده‌اید؟ تجربه خود از این موضوع را با ما در بخش نظریات انگیزه در میان بگذارید.

منبع 123test
مطالب زیر را هم ببینید