انگیزه های جذاب زندگی

۱۵ لقب از معروف‌ترین القاب امام زمان

حضرت مهدی علیه‌السلام، امام دوازدهم ما شیعیان است. ایشان پسر خلف امام یازدهم، امام حسن عسکری هستند. نام مادر ایشان نرجس است و ایشان مدت‌هاست که در غیبت به سر می‌برند. حضرت مهدی علیه‌السلام، نقش پررنگی در اعتقادات ما شیعیان دارند. همه شیعیان بر این باورند که ایشان روزی ظهور خواهند کرد و جهان را سرشار از عدل و داد و برادری می‌کنند. آن روز زمانی است که حق بر باطل پیروز گشت و زمان سیطره اسلام بر دنیا فرا می‌رسد. از اینر‌و قصد داریم در این مطلب شما را با القاب امام زمان آشنا کنیم تا به عنوان یک شیعه واقعی با ایشان بیشتر آشنا شویم.

القاب امام زمان

القاب امام زمان چیست؟

امام زمان علیه‌السلام، القاب بسیاری دارند که هر یک از این القاب، معنای والایی را در دل خود گنجانده‌اند و هر یک از این القاب، بعد خاصی از شخصیت آن بزرگوار را به معرض نمایش می‌گذارند تا ما شیعیان آن حضرت بتوانیم با شخصیت والای آن حضرت بیشتر آشنا شویم و ایشان را بهتر بشناسیم. در دعاها و کتاب‌های خاص و معنوی موجود در اسلام که از ارزش بالایی نیز برخوردارند، از ایشان با القاب زیبایی یادکرده‌اند که در این مقاله با تعدادی از این القاب و دلیل نام‌گذاری آن حضرت به این القاب را برای شما بازگو می‌کنیم.

القاب امام زمان

۱. حجت اللّه

اولین لقب از القاب امام زمان، حجت الله است. در تعدادی از روایات‌، امام عصر (عج) را حُجّت یا حجّه‌اللّه نامیده‌اند. در مورد دلیل این نامگذاری، نظرهای مختلفی ذکر شده است. از جمله در اینباره گفته‌اند: خداوند عز و جل به وسیله حضرت مهدی بر بندگانش، اتمام حجّت می‌کند و به همه پرسش‌ها و شبهه‌ای آنان پاسخ می‌دهد. به گونه‌ای که در روی گردانی از حق، برای هیچ کس، بهانه‌ای باقی نخواهد ماند. برخی نیز گفته اند: امام زمان (عج) حجه‌اللّه است؛ به این معنی که حکومت الهی بر همه انسان‌ها، به دست آن حضرت تحقق خواهد یافت و ایشان امامت جامعه اسلامی را به دست خواهند گرفت.

۲. صاحب‌الامر

امام مهدی (عج) را صاحب‌الامر نیز نامیده‌اند؛ زیرا آن حضرت، رهبر و پیشوایی است که خداوند تبارک و تعالی، پیروی از آن حضرت را بر همه بندگان خود، واجب دانسته است. از جمله در قرآن کریم می‌فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا و پیامبرش و صاحبان امر، پیروی کنید» و بر طبق همین آیه اطاعت از ایشان بر همگان امری واجب است. در تفسیر این آیه منظور از صاحبان امر امامان معصوم هستند.

القاب امام زمان

۳. خلف صالح

یکی دیگر از القاب امام زمان (عج)، خلف صالح است که این لقب در سخنان ائمه اطهار علیهم‌السلام بیشتر به چشم می‌خورد. امام صادق علیه‌السلام در این باره می‌فرمایند: “خلف صالح از فرزندان من است. مهدیِ این امّت اوست. نامش محمد و کنیه‌اش ابوالقاسم است که در آخرالزمان، قیام خواهد کرد.” البته دیگر امامان نیز در مورد ایشان احادیثی بیان کرده‌اند.

مراد از کلمه خلف، جانشین است. آن حضرت را خلف صالح می‌گویند؛ به این دلیل که جانشین همه انبیا و اوصیای پیشین است و همه دانش، حالات و ویژگی‌های آنان را در خود جمع کرده است. در حدیث «لوح» حضرت صدیقه طاهره حضرت فاطمه (س) در این باره آمده است: آن گاه پس از امام عسکری علیه السلام این سلسله امامت را با پسر و خلف او کامل می‌کنم. او که برای جهانیان رحمت است. برای اوست کمال صفوت آدم و رفعت ادریس و آرامش نوح و بردباری ابراهیم و شدّت و صلابت موسی و بهای عیسی و صبر ایوب.

۴. بقیّه اللّه

از جمله القاب امام زمان (عج)، بقیّه اللّه است. درباره نامیده شدن آن حضرت به این لقب، دیدگاه‌ها و نظرهای گوناگونی بیان شده است؛ برای مثال گفته اند: این تعبیر، واژه‌ی جامع و کامل است که شخصیت و بزرگی آن حضرت را بیان می‌کند؛ زیرا آن حضرت، وارث آدم و یادگار کسی است که ملائکه بر او سجده کردند و همه موجودات در برابر او سر تسلیم فرود آوردند.

همچنین گفته‌اند چون آن حضرت در هنگام قیام، به کعبه تکیه می‌دهند و نخستین آیه‌ای که به زبان جاری خواهند ساخت و تلاوت می کنند، این آیه است: “اگر مؤمن باشید، بقیّه‌اللّه برای شما از هر چیز دیگری بهتر است.” آن گاه خواهد فرمود: “منم بقیه‌اللّه و حجت الهی و خلیفه او برای شما.” از آن پس، هرکس که به ایشان سلام کند، از عبارت السّلام علیک یا بقیّه اللّه فی ارضه استفاده می‌کند. به امید رسیدن آن روز.

القاب امام زمان

۵. منتقم

منتقِم از دیگر القاب امام زمان (عج) است. حضرت محمد (ص) در این باره فرمودند: از جمله اوصاف مهدی آل محمّد (عج) این است که انتقام مظلومان را از ستم گران خواهد گرفت. علاوه بر این، خود امام زمان (عج) به احمد بن اسحاق نوشتند: من از دشمنان خداوند، انتقام خواهم گرفت.

۶. وارث

در بعضی از سخنان ائمه علیهم السلام و دعاها، از حضرت مهدی (عج) با عنوان وارث یاد شده است و برای نامیدنش از این لقب استفاده شده است. پیامبر اکرم(ص) در خطبه غدیریه می فرمایند: آن حضرت، وارث علوم، کمالات، مقامات و منزلت های همه انبیا و اوصیا و پدران بزرگوارش خواهد بود. به عبارت دیگر، همه آن چه انبیا و اوصیا داشته اند، او یک جا خواهد داشت.

القاب امام زمان

۷. موعود

موعود یکی از نام‌های مشهور آن حضرت است که تقریبا در همه ادیان آسمانی ایشان به آن معروف هستند. امام سجاد علیه‌السلام در تفسیر آیه وَ ما تُوعَدُون، دلیل این نام گذاری از سوی خداوند در این آیه را چنین بیان می‌فرمایند: مقصود، قیام قائم آل محمد(ص) است که وعده ظهور او به همه پیامبران و امت‌های گذشته داده شده است. بنابراین، در زیارت حضرت مهدی آمده است: سلام بر آن مهدی که خداوند وعده داده است که به واسطه او بین همه مردم، وحدت و یکپارچگی و اتحاد ایجاد می کند.

۸. خاتم الاوصیاء

از جمله دیگر القاب امام زمان (عج)، خاتم الاوصیا است؛ به این دلیل که آن حضرت، آخرین وصی پیامبر اکرم (ص) و آخرین امام معصومند که با ظهور خود، نظام عدل اسلامی را در سراسر جهان، تحقق خواهند بخشید و جهان را از عدل و داد پر خواهند کرد. از خدمت گزار امام عسکری علیه السلام نقل شده است که وقتی به حضور حضرت مهدی(عج) رسیدم، حضرت خود را با این تعبیرها به من معرفی کردند: منم خاتم الاوصیا که خداوند تبارک و تعالی به واسطه من، بلاها و فتنه ها را از خاندان و شیعیانم، برطرف خواهد ساخت.

۹. داعی

در یکی از زیارت‌ها با تعبیر داعِیَ اللّه از امام زمان (عج) یاد شده است. در این زیارت می‌فرمایند: اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا داعِیَ اللّه. درباره دلیل این نامگذاری از بزرگان نقل شده است که آن حضرت از جانب خداوند متعال مأموریت دارند تا مردم را به سوی پروردگارشان فرا بخوانند و مردم را به سوی او دعوت کنند. ایشان در این راه، به اندازه‌ای سعی و تلاش خواهند کرد تا آیین الهی اسلام در سرتاسر جهان حاکمیت پیدا کند و جز دین خدا، هیچ مکتب و تفکری، ادعای اداره جهان و راهنمایی بشر را نداشته باشد. ایشان در این راه نیز پیروز خواهند شد.

القاب امام زمان

۱۰. باسط

یکی دیگر از القاب امام زمان (عج) لقب باسط است. باسط معنی کسی است که نعمت و برکات را گسترده می‌سازد و نعمتی فراگیر دارد. در زمان حکومت آن حضرت عدل در همه جا گسترده می‌شود. همه موجودات در سایه عدالت آن امام به آرامش و آسایش می‌رسند و از نعمت‌های الهی بهره‌مند خواهند شد. همچنین احکام زیبای اسلام در سرتاسر جهان مورد توجه قرار گرفته، زمینه تشکیل حکومت واحد جهانی بر اساس قوانین الهی اسلام فراهم خواهد آمد. زمین و آسمان برکات خود را در زمان حضرت به مردم ارزانی خواهند داشت. بنیاد کفر و شرک از بین می‌رود و همه مردم در سایه آن حضرت تسلیم دین الهی خواهند شد و حتی درندگان و حیوانات نیز خوی درندگی خویش را کنار خواهند گذاشت.

۱۱. تمام

هر یک از القاب امام زمان (عج) بر گوشه وکناری از ویژگی‌های شخصیّت بی همتای آن حضرت دلالت دارد. یکی از لقب‌های حضرت تمام است. امام مهدی (عج) را به آن دلیل تمام لقب داده‌اند که آن حضرت در کمالات اخلاقی، شرافت و خاندان، شوکت و عظمت، رأفت و محبّت و قدرت و سلطنت تام و بی عیب است و احدی از انبیا و اولیا به آن‌ها دست نیافته‌اند و نخواهند یافت و توفیقی که امام زمان(عج) در اجرای احکام الهی پیدا کرده است هیچ یک از پیامبران و اوصیا پیدا نکرده است.

همچنین می‌توان گفت: آن حضرت را تمام لقب داده‌اند چون وی متمّم و کامل کننده خلافت و حکومت الهی بر پایه عدل و احسان در روی زمین است و از طریق رهنمودها و برنامه‌های تربیتی و اخلاقی آن حضرت است که بشر به بالاترین درجات کمال روحی و عرفانی دست خواهد یافت و به اشرف مخلوقات بدل خواهد شد.

۱۲. غائب

از جمله لقب‌هایی که برای موعود (عج) بیان شده است لقب غائب است. کلمه غائب یعنی غیرظاهر. آن گاه که ستم پیشه گان، نورانیّت و بزرگوار بودن دوازدهمین حجّت بر حقّ الهی را نتوانستند تحمل کنند و با حمله به خانه امام عسکری علیه السلام بر آن شدند تا منجی بشریت را به شهادت برسانند، خداوند به قدرت و حکمت بی‌پایان خویش، زمینه غیبت آخرین حجتش را فراهم کرد تا با حفظ جان باقی مانده سلسله امامت خود را بر انسان‌های ستم دیده کامل کند. از آن روز غیبت مصلح بزرگ بشر آغاز شد و امام دوازدهم هم از این جهت به امام غائب معروف شدند و ایشان تا امروز نیز در غیبت به سر می برند.

۱۳. مأمول

مأمول به معنی آرزو شده است و کسی که مردم به او امید بسته‌اند و به او امیدوارند و چشم انتظار اویند. این لقب از جمله لقب‌های حضرت مهدی (عج) است. همه مردم دنیا چشم انتظار آن منجی بزرگ هستند تا با ظهور خویش ستم و تبعیض را از سراسر دنیا برطرف کرده، دنیا را پر از عدالت کند. لقب مأمول به این معناست که چون همه آرزوی ظهور آن حضرت را دارند به ایشان امام مأمول می گ‌ویند. در قسمتی از زیارت پر معنای «سلام علی آل یس» آمده است: سلام بر تو ای امام امین. درود بر تو ای مقدّم بر همه عالم که تمام مخلوقات در آرزوی تو به سر می ‌رند.

۱۴. ناطق

از جمله معروف‌ترین القاب امام زمان (عج) لقب ناطق است. در زیارت عاشورا آمده است: ان یرزقنی طلب ثارکم مع امام مهدی ناطق؛ از خداوند متعال درخواست می‌کنم که توفیق انتقام گرفتن از دشمنان شما را به همراه امام و راهنمای ناطق روزیام کند. لقب ناطق را پیامبر اکرم(ص) به حضرت مهدی (عج) دادند و در حدیثی در معرفی همه ائمه اطهار بیان فرمودند. این لقب به این دلیل به امام عصر (عج) داده شده است که ائمه قبلی بر اثر تسلط دشمنان، بسیاری از امور و اسرار را نمی‌توانستند بیان کنند؛ چون خطرهای فراوانی اصل اسلام را تهدید می‌کرد. اما حضرت مهدی (عج) زمانی که ظهور کنند از چنان قدرت و عظمتی برخوردار خواهند بود که تمام ظالمان را نابود کرده، همه علوم را بدون هیچ گونه نگرانی و دلهره بیان کرده و حکم خداوند را جاری می‌ کنند.

۱۵. نور آل محمد

نور آل محمد از لقب‌های حضرت مهدی (عج) است که ریشه آن قرآنی است. هرچند نام امام زمان (عج) در قرآن کریم بیان نشده است ولی در روایات مربوط به تفسیر آیات، در موارد پر شماری برخی از آیات به اعمال و ویژگی‌های آن حضرت تفسیر شده است؛ به عنوان مثال آیاتی چون واللّه متمّ نوره (خدا نور خودش را کامل خواهد ساخت یا آیه اشرقت الارض بِنور ربّها (زمین به نور پروردگارش روشن می شود و یهدی اللّه بنوره من یشاء (خداوند هرکس را که بخواهد با نور خودش هدایت می‌کند به ولایت حضرت قائم (عج) و ظهور و ارشادات آن حضرت تفسیر شده است.

مطالب زیر را هم ببینید