اضطراب جدایی؛ علت، علائم و راه های درمان

0

اضطراب جدایی، اختلال اضطرابی شدیدی است که فرد به علت جدایی از خانه و یا والدین (خواهر و یا برادر) که با آن ها ارتباط عاطفی قوی دارد، اضطراب شدیدی را تجربه می کند. این نوع اختلال بین کودکان ۶-۷ ماهه تا ۳ سالگی رایج است. اضطراب جدایی معمولا نشان دهنده پیشرفت سالم در بلوغ شناختی کودک است و نباید یک مشکل رفتاری تلقی شود.

 

اضطراب جدایی

 

شکل این اضطراب هنگام جدا شدن از والدین متفاوت است. یک روز کودک به مادر می چسبد و غمگین می شود و روز دیگر در مقابل جدایی و به مدرسه رفتن مقاومت می کند و جنگ به راه می اندازد. هرچه کودک بزرگتر می شود، این نوع اضطراب درون او کمرنگ تر است. بعضی کودکان تا پیش از مدرسه رفتن هیچ تجربه ی جدایی از مادر خود ندارند و دوست ندارد از مادر خود جدا شوند. از طرف دیگر جدا شدن های زیاد از مادر هم می تواند این اضطراب را تشدید کند. اما در حد تعادل از اضطراب های او جلوگیری خواهد کرد.

گاهی اوقات یک بیماری ساده و یا خستگی می تواند این اضطراب را تشدید کند. وقتی که شروع سال تحصیلی می شود، بچه ها متوجه خواهند شد که تغییراتی ایجاد شده است و ناخودآگاه دچار اضطراب می شوند. تغییرات دیگری مثل فرزند جدید، طلاق، جدایی والدین و مرگ و بیماری اعضای خانواده از دیگر دلایل اضطراب است.

گاهی مادران برای نگهداری فرزندان خود از پرستار کمک می گیرند. در صورتیکه این پرستار به دفعات عوض شود، ترس از جدایی مادر برای فرزند بیشتر و به مراتب اضطرابش بیشتر خواهد شد. در بعضی از بچه ها این موضوع ژنتیکی و سرشتی است. در کودکان سخت و دشواری که با تغییرات جدید دیر خو می گیرند، تاثیر اضطراب جدایی بیشتر است. متاسفانه برخی کودکان تجربه جدا شدن از مادر و مهدکودک را ندارند و در این اختلال تاثیر پذیرتر هستند.

 

چه زمانی اضطراب جدایی در کودکان غیر طبیعی است؟

شاید متوجه شوید که کودک ۳ ساله شما هنوز نمی‌تواند دوری مادر خود را تحمل کند. بعضی از مادرها می گویند که فرزندانشان تحمل چند دقیقه دوری آن ها را ندارند. بروز اینگونه رفتار در کودکان طبیعی نیست و انتظار می رود که به مرور این رفتار کودک برطرف شود. ممکن است کودکانی که در سنین پایین تر با این اضطراب مواجه هستند در سنین بالاتر تحت تاثیر این اضطراب قرار بگیرند که این نوع اضطراب بیمارگونه است. مهم ترین نگرانی کودکان این است که با بروز یک اتفاق نتوانند مجدد پدر و مادر خود را ببینند. این اضطراب در سن ۷ و یا ۸ سالگی هم ممکن است دیده شود و از سنین پایین تا سنین بالا ادامه خواهد داشت.

علائم اضطراب جدایی در کودکان

  • زمانی می توانیم اضطراب جدایی را غیر طبیعی بدانیم که این عارضه تا سنین بزرگسالی و به مدت ۶ ماه ادامه پیدا کرده و همچنین اینگونه اضطراب باید در عملکرد کودک تاثیر داشته باشد. به طوریکه حتی کودک در هنگام آشپزی مادر، از مادر خود جدا نمی شود.
  • در زمانی که کودک قرار است به مدرسه و یا مهد کودک برود علائمی از خود بروز می دهد مانند گریه، بی قراری، تهوع، دل درد، سردرد
  • در حالتی دیگر نیز کودک ممکن است پرخاشگری و لجبازی کند و بهانه بیاورد که نمی خواهد به مدرسه برود. کودک در هنگام شروع مدرسه باید خود را با جدایی وفق دهد و اگر عدم هماهنگی بیشتر از یک ماه به طول انجامید، سریعا باید ریشه آن را بررسی کرد. گاهی ترس از محیط جدید، اضطراب محسوب نمی شود.

 

نشانه های اضطراب جدایی

 

راه های درمان اضطراب جدایی کودکان

مهم ترین کاری که والدین برای برطرف کردن اضطراب فرزندشان می توانند انجام دهد این است که حس امنیت و حمایت عاطفی را در کودک خود ایجاد کنند. بطور مثال اگر مادر برای بیرون رفتن از خانه برای خرید می رود، برای کودک خود توضیح دهد که قصد بیرون رفتن برای خرید منزل را دارد. بطور مثال به کودک بگویید بعد از خوردن ناهار و یا برنامه کودک بر خواهیم گشت. بطور کلی برای کودک زمان تعیین کنید و نشانه بگذارید تا اطمینان یافته و تحمل جدایی برایش آسان تر باشد. در ادامه به سایر روش های درمان این اختلال اشاره خواهیم کرد.

  • از سنت های قدیمی برای کاهش اضطراب جدایی کودکان استفاده کنید. پایه گذاری مراسم مرحله ای صبحگاهی حس امنیت و آرامش بیشتری را درون کودک ایجاد می کند. به طور مثل ما هروز باید این کارها را انجام دهیم: همدیگر را در تخت خواب در آغوش بگیریم، لباس بپوشیم، مسواک بزنیم، صبحانه بخوریم، به سمت مهد یا مدرسه حرکت کنیم و سپس از یکدیگر خداحافظی کنیم و به مدرسه برویم.
  • از حالتی مثبت برای جدایی استفاده کنید. لحنی که در هنگام خداحافظی از کودکان استفاده می کنید بسیار مهم است که با لبخند و شادی خداحافظی می کنید یا با گریه و زاری و این خود تاثیرگذاری زیادی بر روی شاد رفتن کودک شما به محیطی دیگر دارد در غیر اینصورت فرزند خود را غمگین راهی خواهید کرد.
  • جدایی را بصورت شفاف برایش روشن کنید. اگر هنگام جدایی کودک شما جیغ می کشد، شما با عدم ترک و توضیح بیش از اندازه، این بها را به او خواهید داد که بیشتر جیغ کشیده و دفعه بعد این کار را تکرار کند. معمولا گریه های کودکان بیشتر از یک دقیقه طول نمی کشد.
  • ذهن فرزند خود را منحرف کنید. شما می توانید در هنگام خداحافظی به یکی از اسباب بازی های مورد علاقه اش اشاره کنید و یا او را به مربی سپرده و به دیدن پرندگان سرگرمش کنید و خودتان بروید.
  • شی جذابی به او بدهید. از کودک بپرسید آیا می خواهی وسیله ای اسرار آمیز به تو بدهم که به عنوان یک راز در اختیار داشته باشی؟ این وسیله می تواند یک قطعه سنگ و یا عکس خانوادگی، خرسی کوچک باشد تا ذهن او را منحرف کند. اگر لحظات بودن در مهد برای او سخت است می توانید بعد از مهد، او را برای خوردن پیتزا یا دیدن ایستگاه آتشنشانی به بیرون ببرید.
  • علت های اضطراب را شناسایی کرده و آن را برطرف نمایید. اگر همیشه زمان هایی خاص می بینید که کودک شما اشک می ریزد حتما به آن توجه کنید. جدایی در روزهای شنبه یعنی یک روز بعد از تعطیلات همیشه برای کودکان سخت است در این روز احساس بیشتری برای جدایی از کودکتان به خرج دهید و او را بیشتر در آغوش بکشید.
  • با مربی کودک خود هماهنگ باشید. اگر کودک شما دچار اضطراب جدایی است به او بگویید تا با کودکتان بیشتر کار کند.

 

علائم اضطراب جدایی در بزرگسالان

  • از انجام فعالیت های روزمره به تنهایی می ترسند. آن ها نمی توانند بدون فردی که از لحاظ احساسی به او وابسته هستند غذا بخورند. حتی برای خرید رفتن، رفتن به سرکار، تماشای فیلم نیازمند دوست و یا همسرشان هستند.
  • از قرار گرفتن در موقعیت هایی که مجبور هستند تنها بمانند فرار می کنند. آن ها از اینکه بخواهند تنها کاری را بدون شخص دیگر انجام دهند، واهمه دارند.
  • دچار وسواس فکری هستند. یکی از ویژگی افرادی که اضطراب جدایی دارند این است که (به شخصی که وابستگی دارند) اجازه نخواهند داد که به طور مستقل کاری انجام دهند. آن ها اجازه فعالیت های مستقلانه و جاه طلبانه شخصی را نمی دهند و احساس ناخوشایندی دارند که یک روز ترک خواهند شد.
  • زمان زیادی را برای گریه و ناله در زندگی صرف می کنند. اغلب افرادی که اضطراب جدایی دارند بعد اجدایی از شخصی، بطور کامل دچار یاس و ناامیدی خواهند شد و ساعت های طولانی را برای گریه و زاری زمان می گذارند.
  • اینگونه افراد در دوران کودکی دچار اختلال اضطراب جدایی بوده اند. آن ها معمولا در دوران کودکی از این اختلال رنج برده که نادیده گرفته شده اند. این مشکل با عدم اهمیت به آن در دوران بزرگسالی جلوه پیدا کرده است.

 

نشانه های اضطزاب جدایی

 

علائم فیزیکی موجود در افراد مبتلا به اختلال اضطراب جدایی

همانند سایر بیماری‌ها این اختلال نیز علاوه بر نشانه‌های رفتاری، دارای علائم فیزیکی نیز می‌باشد؛ از جمله این علائم می‌توان به تنگی نفس، حالت تهوع، ادرار مکرر، دل درد، سردرد، تنش های عضلانی، فشار خون بالا، تغییرات اشتها و عرق  خفیف اشاره کرد.

 

عوارض عدم درمان اضطراب جدایی در بزرگسالان

فرد مبتلا به اختلال اضطراب جدایی باید سریعا نزد پزشک رفته و تحت درمان قرار گیرد در غیر اینصورت عوارض بسیاری با گسترش این بیماری برای او پیش خواهد آمد. از جمله:

  • انزوای اجتماعی
  • مشکلات مالی
  • ناتوانی در حفظ شغل و پیشرفت
  • افزایش درگیری ها و روابط بین فردی
  • افکار مرتبط با خودکشی

اضطراب جدایی همانند اختلالات دیگر بر روی کیفیت زندگی فرد تاثیر می گذارد. اما این اختلال قابل درمان است. حتما به پیش یک روانپزشک رفته و برای درمان آن هر چه زودتر اقدام کنید.

مطالب زیر را هم ببینید